Kitap Haber

Yazılar serisinin altıncısı olarak neşredilen "ahlak yazıları" kitabı, müellifin yaklaşık otuz yıldır yazmış olduğu makaleler içinden "ahlak" ile ilgili olan yazılarının derlendiği bir eser...

1. Makalede; Kürşat Bumin’in bir yazısı üzerinden "din-ahlak" ilişkisi üzerinde durulmuş, din olmadan ahlakın olmayacağı teorisi güncel ve anlaşılır örnekler ile ortaya konmuştur.

2. Makalede; Ahlak-Allah ilişkisi üzerinde kısa bir mülahaza yapılmış. Allah (cc) bilincinin ahlakın varolma sebebi olduğuna işaret edilmiş.

3. Makalede; dinde/islamda ahlakın yeri ele alınmış. Kur’an’ın nüzul sırası göz önüne alındığında, en öncelikli konulardan birinin ahlak olduğuna işaret edilmiş.

4. Makalede; başlık olarak "iman ahlakı" kullanılmış. İman edenlerin, iman nimetinden dolayı Allah’ı (cc) tazim etmelerinin gerekliliği ayetler ile ortaya konuyor. (Bu makale kitabın genel muhtevasına uymamış gibi duruyor.)

5. Makalede; iyi ile kötünün mücadelesi noktasında, iyinin aktif olma şartı ile iyi sayılabileceği aksi taktirde kötünün teşvikçisi olacağı beyan ediliyor.

6. Makalede; 5. Makaledeki iyinin aktif olması konusunun devamı mahiyetinde, pasif iyi nasıl aktif iyi olur sorusuna cevap aranıyor. Cevap tek cümle, iki kelime: "Sorumluluk ahlakı".

7. Makalede; İslami hareketin bir fıkhının olmadığı ifade ediliyor. Ahlakilik konusunun özellikle işlenmesi gerektiğinin üzerinde duruluyor.

8. Makalede; din-devlet ilişkisi tarihi deliller ve felsefi olarak ele alınıyor. Konu farklı bir bakış açısı ile ele alınıyor. Devletin din ile ilişkisinin, toplumun istekleri doğrultusunda şekillenmesi gerektiği üzerinde duruluyor.

9. Makalede; siyaset-ahlak ilişkisi ele alınmış. Türkiye’deki demokratik anlayış eleştirilir iken, sandık olayına göz kırpan ifadeler kullanılıyor.

10. Makalede; siyasette, istismar ve iki yüzlülük konusu üzerinde duruluyor.

11. Makalede; siyasette "biat" kültürü üzerinden, İslami partilerdeki yanlış "itaat ahlakı" eleştiriliyor.

12. Makalede; siyaset çarkı içinde iyi işler yapmanın ip uçları veriliyor.

13. Makalede; Hatıb Bin Belta örneğinden, yakında zamanda, iktidarı Genel kurmaya şikayet eden muhafazakar bir politikacının durumuna nasıl tavır konacağı ile ilgili fikirler beyan ediliyor.

14. Makalede; manevi rantçılık başlığı altında, yanlış din telakkisi içinde, 364 gün isyan ve günah işleyen sonra kadir gecesini bekleyen ve benzeri yaklaşımların sakatlığına işaret ediliyor.

15. Makalede; sinek ve arı teşbih edilerek, arının/iyi insanın erdem ve ahlakın, sinek/kötü insanın sefihliği ve ahlaksızlığı temsil ettiği bostan-gülistan tadında ortaya konuyor. Bu Makalede, Hz. Ömer’e (ra) atfedilen, tebessüm ettiren bir sözü yer alıyor. Ömer (ra): "Kızmayan adamın eşekten farkı nedir?"

16. Makalede; Mekke’nin fethinden örnek verilerek, zafer ahlakının nasıl olacağı, günümüz siyasetçilerine işaret edilerek ele alınıyor.

17. Makalede; etik ve ahlak kavramları kıyas edildikten sonra, "iş ahlakı" konusu anlatılıyor. İşverenlerden ziyade iş görenlerin iş ahlakı üzerinde durulmuş.

18. Makalede; işyeri açan bir arkadaşının şahsında, rızık, parça-bütün ilişkisi içinde hayırlı-hayırsızlık konusunda büyüklerin nüktedan sözleri ile izah ediliyor.

19. Makalede; kendini kaybetmenin kalp ile olan ilişkisi üzerinde duruluyor.

20. Makalede; tesettürlü bayanların kariyere engel olduğu düşüncesi ile tesettürlü bayanlar ile evlenmeyen Müslüman! Erkek tipi üzerinden, ahlaksızlıkların sebebinin dünyevi kaygılar olduğu konusu işleniyor.

21. Makalede; laikliğin ahlaki çürümeye sebep olduğu izah edilmiş.

22. Makalede; 21. makaleye bağlı olarak, "laikliğin ahlaksızlığa sebep olma"sının temelinde, laikliğin din yerine ikame edilmeye çalışılması olduğu tespitinde bulunuyor.

23. Makalede; zina yasasının tartışıldığı günlerde yazıldığı belli olan bir yazı kaleme alınmış. Zina yasasının ele alınış şeklinin İslam ile ilgisinin olmadığı izah ediliyor.

24. Makalede; moral ve usul veren bir makale yazılmış. Cemaat ve sosyal yapı mensuplarının özellikle okuyup üzerinde düşünmeyi gerektiren bir yazı.

25. Makalede; hırsızlık-haramilik ve ülkenin soyulmasına dair yaklaşımlar, sebepler ve çözüm ortaya konmuş. Makale içinde kredi alınması-verilmesi konusu ile ilgili olarak ilginç bir yaklaşım var.

Hırsızlık ve haramiliğin ortadan kalkmasının, gasb edilmiş halk iradesinin iade edilmesi ile mümkün olacağını söylüyor müellif. Bu noktada bir katkıda bulunayım, gasb edilmiş halk iradesi ve hakların geri alınması ile mümkündür.

26. Makalede; zulüm ve zulme karşı alınacak tavrın yöntemi ile ilgili tespitler içeren bir yazı kaleme alınmış.

27. Makalede; küresel güçlerin Türkiye üzerindeki etkilerine parmak basılıyor. Gücün ahlakının önemli olduğunu, bir kısım Müslümanların bu konuda iyi imtihan veremedikleri ifade ediliyor.

28. Makalede; 27. Makalede son cümle olarak "üçüncü yol yok mu" sorusu soran müellif, bu Makalede üçüncü yol başlığı ile çözümün; iman, akıl, yöntem ve sünnete dayalı davranış ahlakı olduğunu ifade ediyor.

29. Makalede; 20.Yüzyılın ideolojiler yüzyılı olduğunu, 21. yüzyılın ahlak yüzyılı olacağını ifade ediyor müellif. Müslümanların egemen güç olmasının en büyük vesilesi olan silahının "ahlak silahı" olduğu ifade ediliyor.

30. Makalede; merhameti ahlak edinmenin gerekliliği ele alınmış.

31. Makalede; girişte, bilginin dereceleri ele alınmış, dört esasa "heva" başlığı müellif tarafından eklenerek. Müslümanların, aralarındaki güven sorununu aşmaları gerektiğini, bununda "muhabbet" ile mümkün olacağı tespitinde bulunuyor müellif.

32. Makalede; geleneksel günahkar ile postmodern günahkar arasındaki fark izah ediliyor. Şöyle ki; geleneksel günahkar, günah işler fakat günahı savunmaz iken, postmodern günahkar ise günahına kılıf bulup günahını savunur.

33. Makalede; makaleye, "zelil" ve "zelül" kavramlarını izah ile girip ve kelp örneği üzerinden korku ile ilişkilendirip, korkunun terbiye edilebileceği savı ile makaleyi kapatıyor.

34. Makalede; adalet üzere olmayan, zulüm üzere olan bir sistemin yıkılmama sebebi: Müslümanlar. Tespiti yapılıyor. Gerçekten iyi bir tespit.

35. Makalede; hakikatleri güzel bir şekilde savunma ve anlatmanın önemi üzerinde duruluyor.

36. Makalede; aile terbiyesinin önemi ele alınıyor. Ailenin, cennet yada cehennem hayatına sebep olabileceği söylendikten sonra, aile hukukunun güzelleşmesi için gerekli olan 10 şart izah edilmiş.

37, 38, 39. makalelerde; İslam hukuku ve kimsesiz çocuklar konusu güncel değerlendirmeler ile derinlemesine ele alınıyor.

40 ve 41. makalelerde; "size bir fasık haber getirdiğinde" (Hucurat 6) ayeti tefsir ediliyor.

43. Makalede; iyi niyet ile iş yapmanın yeterli olmadığını, işin sonucunun da bir şekilde iyi olması gerektiğini ifade ediyor müellif. "Ameller niyetlere göredir" hadisinin yanlış anlaşıldığını, başka bir ölçü olarak, "Ameller sonuçlarına göre değerlendirilir" hadisini hatırlatıyor müellif. Netice, "Bozguncunun iyi niyetlisi, iyi niyetli bozguncudur."

Siyaset ile ilgili makaleler, günümüz politikalarına pozitif yaklaşım olarak algılanabiliyor. Günümüzde, politika caizdir ve gereklidir gibi bir izlenim bırakıyor. Acaba, maslahat mı böyle düşündürüyor? diye düşündürüyor insanı.

Mustafa İslamoğlu’nun, ara ara makalelerinde baş vurduğu teknik ile, direkt şahsa hitap eden, aforizmaların ağırlıkta olduğu birkaç yazı kitapta şık durmuş. Şahsen bu tarzı sevdiğimi itiraf etmeliyim.

Netice itibari ile, istifade edilebilecek, farklı bakış açıları kazandırabilecek bilgileri içeren bir kitap olmak ile birlikte, Mustafa İslamoğlu’nun diğer fikir kitaplarına göre biraz ham durmuş. Bu durumun sebebi de, makale derlemesi şeklinde olmasından kaynaklanıyor olabilir.

Ahlak Yazıları
Mustafa İslamoğlu
Düşün Yayıncılık
2010