Aldatma Ustası, Yazarın Gerçeklikle İmtihanı

Aldatma Ustası, Yazarın Gerçeklikle İmtihanı

Aldatma Ustası, Yazarın Gerçeklikle İmtihanı

14.07.2020 - Ethem Erdoğan
Aldatma Ustası, Yazarın Gerçeklikle İmtihanı

Gerçeklik; kendisine, okurun ve yazarın bakış açısına göre farklılık gösterir. Gerçeklik hayattır. Natüreldir. Hatta tarafı-yanı olmayan nötralize bir sürekliliktir. Nötralize oluşu, etkisiz oluşudur; yani olumlu-olumsuz herhangi bir değer taşımaması onu doğal yapar. Saf ve durudur hayat. Kurgu ise doğallığı yok edilmiş, değer yargıları ve telkinleri-tavsiyeleri olan bir yapıdır.

Gerçeklikle, kurgusal-estetik gerçeklik arasında böyle belirgin bir fark vardır. ‘Yazarın niyeti’ tabiri burada devreye girmektedir. Yani sanatçı hayattan bir gerçekliği (konu ya da an-kesit-görüntü) alarak niyetine göre şekillendirir. Bir ustanın bir taşı alıp duvarda yerleştireceği yere uygun hale getirmek amacıyla kenarlarını yontması, şekillendirmesi ameliyesi gibi. Niyet aslında zihniyetin de yansımasıdır. En basit şekilde ifadesi, yazarın duygu ve düşüncesinin metne girmesi. Çağının ahkâmı olan normlar ve değer yargıları üzerinden oluşturulur niyet. Bu tamamsa artık anlamlar da tamamdır. Yazara düşen bu anlamlar bütününe uygun kelimelerden seçim yaparak niyetini metne işlemektir. Yapılan bilinçli tercihler yazara her metin için birkaç imge sağlayacaktır. Bu imgeler yazarın niyetinin şifreleridir. Okura düşen de çağrışımların açtığı kanalda ilerlemektir.

Mehmet Kahraman öyküleri için cümle kurarken, hayat ve kurgusal gerçeklik yakınlaşması dikkatten kaçırılmamalıdır. Çünkü Mehmet Kahraman öyküleri, bariz şekilde hayatın içindeki gel- gitlere yaslanıyor. En azından Aldatma Ustası kitabı için bunu söyleyebiliriz.

Hayat; debisi güçlü bir nehir gibidir bu anlatılarda. Bu tespitin teknik bir yanı yok elbette. Dolayısıyla esere buradan yaklaşmak istemem. Şu bile söylenebilir; hayatın bir yerinde olmayan ve bir yeri kanırtmayan hiçbir şey bu kitapta yok. Dil gösterisi ve malumatfuruşluk yok. Ben bilirim yok. En iyi ben anlatırım yok. Garip bir yeni durum: Kişisel okuma tercihlerimin de dışında hatta. Benim gibi hayatın dağdağasından kaçmak, gerçekliğin abus yüzünden uzaklaşmak ve yeni bir kurgu-evrenin içine karışmak için kitaplara taşınanların yadsıyabileceği hikâyeler. Fakat işte başlayınca da bırakılamayan bir taraf var ki bu da yazarın ustalığı. Gıcık-zor okur tipini de anlatı içinde tutuyor yazar. Bu az şey değildir.

Kitap Hece Yayınlarından 2020 Nisan’ında çıkmış. Tanıtım bülteninde şu ifadeler var: “Yılların birikimi ve gözlemiyle kaleme aldığı öyküler, insanoğlunun tüm zayıflıklarını, çelişkilerini, umutlarını, aldanışlarını psikolojik derinliğiyle ortaya koyuyor. Güncelin içindeki hayat barındıran ayrıntıları dil oyunlarına girmeden, sıfatlara boğmadan anlatıyor. Ne anlattığı kadar nasıl anlatacağı üzerine de düşünüyor yazar. Bu yüzden hikâyeleri okurun içinde “paskal üçgeni” misali büyüyen bir demete dönüşüyor. Dilin etkileyici ve kıvrak oluşu sayesinde öyküler alıp götürüyor bizi. Kahraman, ele aldığı konularla insan olduğumuzu duyurmak istiyor. Aldatma Ustası kendimize itiraf edemediğimiz ama içimizde taşıdığımız ne varsa onunla yüzleşmeye çağırıyor bizi. Aldatmaya hazır oluşumuza karşın aldanmaya meyilli yanlarımıza ışık tutuyor. Burada aldatan kim? Veya aldanan? Her şeyin iç içe geçtiği bir çağda aldatan ve aldananın aynı kişi olması gerçeği… En acısı da aldanmaya hazır oluşumuz galiba.”

Sıradan insan bu hikâyelerde odak noktası. Toplum ortalaması ve bu ortalamanın yaşadıkları omurgayı oluşturmuş. Sosyolojik olarak büyük kütlenin zoraki değişimi ve kontrol edemediği şekilde gelişen çözülme. Bu kütle ortanın sağı. Makul ve muhafazakâr kalabalığın modern karşısında düştüğü içler acısı durum… Tarantino filmlerine benzeyen bir şekilde gerçeklik açısından müstehcen. Bunu olumsuzlamak adına söylemiyorum. Gördüğüm bu.

Olaylar etraflıca düşünülüyor metinlerde. Bu cümle olayın etraflıca anlatılması demek değil. Yazar bir nevi sohbet ediyor okurla. Hayatı baz alan ve okurla sohbet eden hikayeler okuru yormuyor dolayısıyla. Zaten ana haberlerde ya da 3.sayfalarda görülen trajikomik meseleler kurgulanıyor. Banka hesaplarını boşaltan dolandırıcılar, çiftlikbank olayı, kuşaklararası kültür çatışmaları, üzgün ve munis babalar, kadın-erkek arasındaki egemenlik çatışması, hayallerle gerçeklerin savaşı, toplumdaki çözülmeler… Bu gerçeklikler biraz abartı, biraz ironi, biraz da komik ama çokça trajik şekilde hikâyelerde boy gösteriyor. Bir hikâyede geleneksel anlamda bulunması beklenen ana unsurlar ve olay örgüsü bulunuyor. Türler arası yakınlaşmalardan ve bu anlamdaki deneyselliklerden uzak duruyor yazar. Kurgu karmaşık ya da yorucu değil. Yanıltıcı hiç değil. Saf ve sade bir gerçekliğe makyaj yapılmış sadece. Anlatıcı bakımından da aynı yorumlar geçerli. Hatta yazar da bizzat anlatının içinde. Üst kurgu söz konusu değil. Dil de bütün bu söylenenlere paralel. Yani yazarın niyetine müteallik. Yazar bu metinlerle okurun yaşadığı ya da yaşanılana şahit olduğu bir dünyayı insana uyarı olarak sunmuş gibi duruyor. Anastasya Beni Bekliyor hikâyesine özel birkaç cümle etmeden geçemeyeceğim. Anastasya’nın Rus olması düşüncesi, anlatıcı için hiç sorun teşkil etmiyor. Onunla arkadaşlık etmek-hatta kitaptaki argolara benzer olmak üzere şu kelimeyi kullanalım- onu tavlamaya çalışmak sorun olmazken, onun İsrailli oluşu sorun oluyor. Bu hikaye bize düşman seçimiyle ilgili bir kriter sunuyorsa bu kriter zayıf. Filistin davası üzerinden bir duyarlık bir öncül ise bu fazla. Siyonist düşmanlığı ise bu candan-gönülden kabulümdür.

Hikâye okurlarına tavsiye ederim. Hayatın yeniden kurgulanışını okusunlar. Aslında en iyi kurguyu da okur yapar, bunu da not edelim. Çünkü okuduğum hiçbir hikâye bitmedi bende. Kafamda deli kurgular!

Aldatma Ustası

Mehmet Kahraman

Hece Yayınları

103 s.

Ethem Erdoğan - 14.07.2020

,

3444

Ethem Erdoğan Hakkında

Ethem Erdoğan

Kütahya doğumlu. 1995 yılında Alkım edebiyat dergisini bir grup arkadaşıyla beraber çıkardı. Yazı ve şiirlerini Alkım, Kırağı, İpek Dili, Edebiyat Ortamı, Hece ve Yediiklim edebiyat dergilerinde yayınladı.

Sosyal Medya'da Bizi Takip Edin