Kitap Haber

Sosyolojik çalışmalar toplumlar ile ilgili tespitler içerir. Toplumlardaki fikri oluşumlar, düşünce sisteminin oluşumu, günlük hayatları, inançları ve diğer toplumlara bakış açılarını görmemizi sağlar. Toplumlar hakkında bilgi sahibi olmanın en iyi yollarından biri, o toplumun kendi dilinden kendilerini tanımak ve uygulamalarını gözlemlemek yolu ile bir kanıya varmaktır. Bu çalışmada bu tekniğin uygulanmasını en güzel şekli ile görüyoruz.

Kitapta mevzu bahis olan yaklaşımlar birer tespittir. Dolayısı ile çalışma içindeki bütün fikir ve yaklaşımların kabul yada reddi söz konusu değildir. Araştırmaya dayalı çalışmalarda ve tez çalışmalarında bilimsel gerçeklikler ve var olan tespitler ortaya konur. Dolayısı ile burada dikkat edilmesi gereken husus bu tespitlerin, bilgi dünyamızdaki karşılıkları ile aynı olup olmadığını sorgulamaktır. Alevilik konusu, Osmanlıdan bu yana söylenti ve dedikodu furyası aracılığı yanlış algıların olduğu bir konu. Bu algının kırılması araştırmalar ve gözlemler yolu ile hazırlanmış çalışmaların ışığında bilgi sahibi olmak ile mümkün olacaktır.

Alevi kültürü içinde farklı jenerasyonların olduğunu, algı ve düşüncelerinin birbirine bazı durumlarda tezat teşkil ettiğini, inanç ve geleneklerinin oluşum süreçlerinde ötekileştirme politikalarının en belirgin etken olduğunu bu çalışma vesilesi ile görebiliriz. Araştırma ve gözlem yöntemi ile ortaya konulan olguların tarihsel perspektif ile günümüze yansıması geniş bir kaynak taraması ve yerinde özne kişiler ile yapılan mülakatlar sonucu okuyucuya sunulmuştur.

Bu çalışma iki yönü ile önemli bir çalışmadır. Birincisi, günümüz Alevilerinin geniş kaynak taraması yapmadan belli bir alanda edindikleri bilgilerin eksikliğini tamamlayıcı bir çalışma olmasıdır. Bu çalışma yapılacak daha geniş araştırmaların kilidi konumunda bir çalışmadır. Dipnotlarda verilen kaynaklar takip edilerek, konu ile ilgili basılı ilk matbu eserlere ulaşılabilir. İkincisi ise, kendisini Sunni olarak nitelendiren kesimin, birinci elden sosyolojik tespitler ve Alevi kesimin kendi dilinden Alevileri tanıması olacaktır. Kişi bilmediğinin düşmanıdır düsturu gereğince, Sunni ve Alevi kesim arasındaki iletişimsizliğin ortadan kalkmasına katkı sağlayacak bir eser olma özelliği taşıyor. Alevilerin, kendi kimliklerini tanımlamaları, inanç ve geleneklerinin delil/kaynaklarını öğrenmelerine katkı sağlayacak bir çalışma.

Kavramlar anlaşılmadan toplumlar ve fikir akımlarının anlaşılması mümkün değildir. Bir toplumun kültür kodları, kullandıkları kavramlar ve kavramlara yükledikleri anlamlar ile öğrenilebilir. Bu gerçeğin ışığında, kitapta alevi toplumu ve fikir dünyası ile ilgili kavramlar farklı pencerelerden ele alınarak okuyucuya sunuluyor. Alevi toplumunun kültür dilini anlamaya yardımcı olan bu çalışma, yeni araştırmaların giriş kapısı olması gibi bir fonksiyon icra edebilir.

Alevilik ve kültürü ile bilgiler, yazılı neşriyattan ziyade daha çok sözlü aktarım ile bugüne kadar gelmiştir. Gülbang dediğimiz şiir ile saz eşliğinde dillendirilen deyişler ozanların eli ile günümüze kadar gelmiştir. Gülbang ve şiirlerde geçen bilgiler esas alınıp, günlük hayat içinde gözlemler yapılıp, kültür kodları izah ediliyor. Efsaneler ve tarihi kişilikler aynı yöntem ile ele alınıyor. Alevilik ve alevi kültürü ile ilgili farklı yaklaşımlar ele alınıp, bu yaklaşımların mantıksal örgüsü yorum yapılmadan okuyucuya sunuluyor. İlk dönem alevi önderler ve yakın dönem alevi önderler ile ilgili kısa tanıtım (Biyografik) bilgileri veriliyor.

Alevilik ile ilgili tanımlamaların farklı olma sebepleri irdelenip, geleneksel Alevilik tarifine uygun bir tanım ortaya konuyor. Bu bölüm özellik ile önemli, sebebi ise; bugün Alevilik ile ilgili birçok farklı tanımın ortada olması fakat gerçek bir Alevilik tanımının nerde ise olmaması. Fikirleri, düşünceleri, kültürü, inançları ve gelenekleri ile gerçek bir Alevilik tanımlaması yapılıyor.

Aleviliğin tarihsel süreç içinde yaşadığı savrulmalar ve bu savrulmalara bağlı olarak yaşadığı değişimler sebep-sonuç ilişkisi içinde izah ediliyor. Alevi kesim içindeki farklılaşmalara değinen kısım ise daha çok kullanılan kavramlar ve bir kısım geleneksel uygulamalar ile örneklendiriliyor. Alevilerin nüfusu ile ilgili resmi ve gayrı resmi sayılar ve bölgelere göre dağılımları istatistik bilgi olarak okuyucuya sunuluyor.

Bilgi, iki tarafı keskin kılıç gibidir. Doğru kullanılmadığı taktirde kendimize veya başkasına zarar verebilir. Bu sebepten dolayı, bilgiyi elde etme yolları ve bilgiye yaklaşım bilinci önemlidir. Bu çalışmada okuyucunun bilgi dünyasını aydınlatan, yanlış ve hatalı algıları tamir etmeye dönük bilgiler ile Alevilik ile ilgili bilgi dünyamızı yeniden inşa etmiş olacağız.

Alevilik
Mehmet Yazıcı
Çıra Yayınları