Kitap Haber

“herkes ortadaydı ve aşkla bağlantısı
Yoktu kalplerin
Kötülük ve zulüm doldurmuştu sokakları” *

Bir şaire yapabileceğiniz en büyük kötülük onu şiirinden ayırmanız, onu şiirin dışındaki kentlere sürmeniz. Hep yaşamak istediği mütevazi şiir kasabasından alıp; papatyaların, dağ lalelerinin, ağaçların, kuşların, ceylanların olmadığı, betondan yığınlar arasında yaşamak zorunda bırakmanız. Şairin huzur bulduğu, kuşlarına seslendiği dili yasaklamanız. Ceylanlarını bombalarla öldürmeniz. Postallarla papatyalarına basmanız. Daha kötüsü şairi şiirin dışında bir yazıma itmeniz. Bejan Matur’un “Dağın Ardına Bakmak” kitabı tamda böyle bir şey benim için.

Çoğu Kimsenin yazmaya cesaret edemediği şeyleri, yazmak zorunda bırakılan, sistemin dört kutsalına uymayan (Türk, Sünni, laik, erkek) Kürt, Alevi kadın bir şair, Bejan Matur. Şiirleri 18 dile çevrilen Türkiye de ki ender ve güçlü kalemlerden biri. Doğudan batıya çeşitli dini inanışlardan insanların şiirlerini okuduğu evrensel bir şair. Bejan Matur’u hep şair kimliğiyle sevdim ve şiirden başka bir alanda yazsın istemezdim. Şiir esmer bir kadına ancak bu kadar yakışabilirdi. O güzel, Kürt gözlerinde, hüzünlü bir o kadar da umutlu mısralar görürdüm.

“Dağın ardına bakmak” kitabı yayınlandığında, okumamak için çok direnmiştim. Bejan Matur’un olaya geniş bir açıyla bakacağından ve olayı çok iyi ele alacağından kuşkum yoktu elbette. Ama okumak istemedim işte. Sistemin bir şaire bunları yazmak zorunda bırakması bana acı veriyor açıkçası. Şiirlerini o kadar çok beğendiğim Bejan Matur’un kitabını okumadım, direndim. Taa ki geçen güne kadar. Sevdiğim bir arkadaşım bu kitabı hediye edene kadar. Hediye edilen kitabı okurum. Bu bir ilkedir bende. Ve direnişim bir hediyeyle yıkıldı. Okudum kitabı…

“güllerin bedeninden dikenlerini teker teker koparırsan
dikenleri kopardığın yerler teker teker kanar

dikenleri kopardığın yerleri bir bahar filân sanırsan
kürdistan'da ve muş - tatvan yolunda bir yer kanar

muş - tatvan yolunda güllere ve devlete inanırsan
eşkıyalar kanar kötü donatımlı askerler kanar”

Turgut uyar

O kadar çok kanadık ki, o kadar çok kanıyoruz ki… O kadar çok acısı var ki her iki tarafın. Bejan Matur’un “Dağın Ardına Bakmak” kitabı bu acıları birinci ağızdan, kaynaktan verme çabası. Hep sorulan şu soruya bir cevap arayışı… “Bu insanların ne işi var dağda?” yada “İnsanı dağa hangi süreçler götürür?”

Yaşayan PKK’lılarla yaptığı röportajlar çerçevesinde konuyu ele alan Bejan Matur, kitapta yaptığı analizlerle de şu anki çatışma ortamının sebeplerini masaya yatırıyor. Olaya tamamen insani bakan Bejan Matur, pkk’lıların dağa çıkış süreçlerini ele almış. Avrupa da yaşayan pkk’ lıları bulmuş, onlarla röportaj yapmış. Irak Kürdistan bölgesine gidip, kürtlerin oradaki sosyal, siyasi ve kültürel hayatlarını ele almış. Her gün bombalanan Kandil’e gitmiş, orada yaşayan ailelerin, çocukların, PKK’lıların yaşamlarına yakından tanık olmuş. Yıllar sonra Kandil’de çocukluk arkadaşıyla karşılaşmış…

Kitabı okurken defalarca kapadım kitabı. Oturup ağladım, utanmadım. Utanması gerekenler hala elerini kollarını sallayarak geziyor sokaklarda… Köyü yakılan, eşlerinin yanında köy meydanında soyundurulup dayak yiyen erkeklerin hikayelerini okuduğum zaman hiç şaşırmadım. Çünkü yaşadım, bu topraklarda yaşayan her genç gibi. Ya köyü yakılırken kar üstünde doğum yapan bir annenin hikâyesi. İşte burada bir kez daha öldüm. Diyarbakır 5 nolu cezaevinde yapılan işkenceler ve daha nicesi... Bunların hikâye, bunların masal olmadığını iyi biliyor bu topraklar. Yapılanların her zerresine tanıklar çünkü.

“Dağın ardına bakmak” üslubuyla, özgünlüğüyle, soruna bakış açısıyla yazılmaya geç kalınmış bir kitap. Birileri önceden yazmalıydı… Daha doğrusu keşke bunların hiç biri olmasaydı. Bejan Matur daha çok şiir yazsaydı. Ben Bejan Matur’un gözlerindeki mısralarda daha çok dolaşsaydım.

“gittiğin yerlerde
Üzerinde Allah yazan bir yüzük aradığında
Aradığın, Allah’tan önce aşktır
Aşktır aranan”*

Deseydi, tekrar tekrar. O an açılan ellerimizden tutsaydı Allah, bizi aşka ulaştırsaydı.
“bir şair, şair olarak yaşasaydı en çok”

(* İbrahim’in beni terk etmesi-Bejan Matur /metis yayınları)

Dağın Ardına Bakmak
Bejan Matur
Timaş yayınları