Erdemli İnsanın Yol Haritası

Erdemli İnsanın Yol Haritası

Erdemli İnsanın Yol Haritası

04.08.2020 - Enes Can
Erdemli İnsanın Yol Haritası

Bilme arzusu insanlık tarihi kadar eski bir kavramdır. Bu arzu, geçmişten günümüze kadar uzanan serüveninde insanın var olabilmek için sarf ettiği enerjinin temelini oluşturmaktadır. İnsanın bir şeyleri keşfetme ve bilme arzusu; çevreyi, doğayı ve kendini değiştirme sınırına ulaştığından beridir artık takip edilemez bir hıza ulaşmıştır. Bu hızdan geriye yığınlaşmış bir birikimle bıraktığı artıklar ve hazmedilmemiş insanlık suretleri kalmıştır.

Bilmek ama neyi? Atomun içine gizlenen hiçliği mi, bin yıldır bir milim ilerlemeyen ve daha da gerileyen latif duyguları maddeleştiren bir ilerlemeyi mi?

Bilmek ama neyi sorusuna cevabını 'kendini bilmek' olarak yorumlayan tasavvuf öğretisi kendini bilmeden hiç bir yola girilemeyeceğini yüzyıllardır anlatmaktadır. İbn Hazm'ın yazdığı Erdemli İnsanın Yol Haritası adlı kitap 'kendini bilmek' cevabına açılan bir parantez ve açıklamadır.

İbn Hazm Endülüs'te yetişmiş mantık ve tarih alanlarında ihtisas sahibi biriyken fıkıh, hadis ve diğer İslami ilimlerini öğrenip bu alanlarda da alimliğini ıspatlamış bir düşünürdür. Hazm, bu eserde değindiği konuların tümünü kendi nefis mücadelesinin bir sonucu olarak kaleme almıştır. Hazm, bire bir yaşadığı ve üzerine uzun zaman kafa yorduğu konuları okuyuculara sunarak kendini bilme yolculuğunda insanlara bir harita sunmuştur.

Eser 124 sayfadan ve 14 konu başlığından oluşmaktadır. Nefsin tedavisi ve ahlakın düzeltilmesi ile ilgili uyarılar ve önerilerle başlayan eser iyi ve erdemli insan olmanın akıl ve gönül dengesini iyi tutturabilmekle mümkün olabileceğini savunmaktır. Akıl rehberliğinde ilerlerken gönlün almadığı tüm davranışlardan da uzaklaşmak gerektiğine dikkat çekmektedir. Sadece gönülle hareket etmek, vesvese ve kuruntu batağına sapmaya neden olabilecekken, sadece akılla hareket edenlerin de kibir ve enaniyet çukurunda ömrünü heba edebileceği unutulmamalıdır.

İbn Hazm güzel ahlakın en büyük üstünlük olduğunu ve geriye kalan tüm maddi üstünlüğünü tek bir güzel ahlakı satın alamayacağını dile getirmektedir. Modern çağın en büyük sıkıntılarından biri olan makam ve mevki önünde eğilen insanlara yaptığı eleştirilerde yaltaklanmanın en aşağılık davranışlardan biri olduğunu ağır örneklerle sunmaktadır.

İnsanların namuslu olmalarını, gözlerini ve bütün duyu organlarını helal olmayan şeylerden uzak tutmaları gerektiğini tembihlemektedir. (syf39) Davranış olarak insanları 7 kısma ayıran Hazm, bu 7 tip davranışı gösteren insanlardan en erdemli olanları insanların ne yüzüne ne de arkalarında övgü ve yergiyle söz etmeyen kendiyle ilgilenen insanları koymaktadır. (syf61) Kendiyle ilgilenen insan mütevazı insandır, kendi hatalarını düzeltmekten başkalarının hata ve noksanlarını görmeye zamanı kalmayan insandır. İbn Hazm'a göre dünyada kötü örneklerin bile insanlara bir faydası vardır. Cahillerle konuşmak, nasıl konuşulabileceğini ve aynı zamanda düşüncenin kesinleşmesi için bir vesiledir. (syf61)

Hazm'a göre tüm rezilliklerin dört kökeni vardır: Zulüm, cahillik, korkaklık ve cimrilik.(syf76) Çoğu kötü davranış bu temellerden türemiştir. İnsanı insan yapan akıllı bir varlık olmasıdır. Fizik gücüyle övünenler bir eşek kadar yük taşıyamaz çevikliğiyle övünen bir köpek kadar çevik olamaz. İnsan ancak akıllı bir varlık olduğu için üstün varlıktır. Bu yüzden aklını doğru şekilde doğru yerde kullanmalıdır. (syf95)

Bu benzeri daha birçok öğüdü ve yol gösteren uyarıları okuyucuya sunan bu kitap erdemli olmanın gerekliliklerini net ve temiz bir üslupla anlatmaktadır.

Erdemli İnsanın Yol Haritası

İbn Hazm

Sufi Kitap, 2.Baskı

2019, İstanbul

Enes Can - 04.08.2020

,

2143

Enes Can Hakkında

Enes Can
Sosyal Medya'da Bizi Takip Edin