Harf, Sembol ve Anlam

Harf, Sembol ve Anlam

Harf, Sembol ve Anlam

16.08.2021 - Bilal Can
Harf, Sembol ve Anlam

ııı.

Kitapların yazılı metinlerden çok fazla olduğu gerçekliği bizi kitapla kopmaz bir ilişki sağlamamıza neden oldu. Onunla kurduğumuz bu ilişki biçimi aslında yaratılış özelliğimiz olan unutkanlığa da dayanmaktadır. İnsanlığın uçucu hafızası genel olarak bir sorun olarak görülmüş, bunu gidermek için çeşitli zamanlarda çeşitli yöntemler ve usuller geliştirilmiştir. Önce çivi yazısıyla başlayan süreç ardından hiyeroglif ardından da sembollerden oluşan bir bütünlüğün kabulüyle insan hafızasının unutkanlığı giderilmeye çalışıldı. Yazı, ortaya çıkış yeri ve usulü itibariyle bir kutsiyet arz eden, kutsal metinlerle ilintili bir biçimde gelişmiş, dünyevi olan unsurlarla da pekiştirilmiştir. Bu semboller yığınından anlam oluşturmak ise mucizevi bir eylemdir. Çünkü anlamın sembollerle aktarımı, o sembolleri anlayan herkes için geçerli bir anlam üretiminin ortaya konulması hem o anlamın sürdürülmesini hem de kalıcı olmasını sağlamıştır. Bu bakımdan kitaplar aslında barındırdıkları anlamlardan çok daha fazlasıdır.

Zamanın geçiciliği ve unutuculuğuna bir karşı bir karşı duruş sergilerken mekânın sınırlarını da aşan bir ve mekânlar arasında gezdiren bir etkisi vardır. Manguel, kitap hakkında şunları söyler:

“geçmiş, bugün ve gelecek olayların kaydı; bir ayna, bir can yoldaşı, bir öğretmen; ölülerin yâdını uyandıran, oyalayıcı, kil tabletten elektronik sayfalara kadar nice kılıklara girmiş kitap, temel kavramlarımızla girişimlerimizin çoğuna uzun zamandır metafor olarak hizmet etmektedir. Neredeyse yazının icadından bu yana beş bin yılı aşkın bir süredir düşüncelerimizi ifade etmiş (veya ifade etmeye çalışmış) sözlerin simgesel işaretler kullanıcılarına, tıpkı içinde yaşadığımız dünya ve hatta hayatın kendisi kadar çetrefilli ve amaçsız, somut ya da soyut modeller veya imgeler olarak görünür. İlk yazıcılar çok geçmeden yeni hünerlerinin tılsımlı yanlarını anlamış olmalılar. Şifresini iyice kavramış olanlar açısından yazma sanatı, uzun metinlerin sadakatle aktarılmasını olanaklı kılmıştı, böylece elçi artık belleğine güvenmek zorunda kalmıyordu; belki de yazı sırf maddi varlığıyla söze elle tutulu bir gerçeklik sunarak ortaya konan metne otorite kazandırmış, ama aynı zamanda o varsayımdan yönlendirerek bu otoritenin çarpıtılmasına veya hafife alınmasına olanak tanımıştı; ister monologların içine kıvrılarak, ister diyalogların içinde dallanarak çoğu zaman konuşmada kaybolan mantığın tutarlı işleyişlerinin düzenlenmesine ve yorumlanmasına yardım ediyordu” (Manguel, 2021, s. 16)

Tüm bu ifadeler, kitabın derli toplu bir tanıma olan ihtiyacından yola çıkarak aktarılmıştır. Kitap, yazılı metinlerin belirli formla okurun karşısına çıkmış eserdir. Bu eserler, okurun onunla olan ilişki biçimini de belirler. Bilgilenme, zevk, dinlenme, kaçış, uyanma, uyuklama… hangi kitapla nasıl bir ilişki içerisine girdiğimizi zaman ve mekân belirlediği gibi kitaba olan yaklaşımımız da bunda etkilidir.

Kitaplar sembollerden/harflerden anlam üretimi sağladığımız küplerdir. Sembollerden/harflerden yola çıkarak oluşturulan kelimeler, kelimelerden oluşan cümleler, cümlelerden oluşmuş paragraflar ve paragraflardan yola çıkarak hazırlanan sayfalar dolusu metinler… insanlığın anlam üretimi için sığındığı temel anlam aktarıcılarıdır. Anlamın insanlara zamansallık bağlamında süreklilik sağlaması metinlerle olmakta ve bu metinler insanlığın ortak mirası olan anlamın muhafaza altına alınabildiği temel argüman olarak geçmişten günümüze önemini koruyarak sürdürmektedir.

Önceki Yazılar:

I. Yazı: Bilal CAN yazdı: Niçin Kitap Okuruz? - Kara Tahta (kitaphaber.com.tr)

II. Yazı: Zaman, Kitap ve Anlam - Düşünce (kitaphaber.com.tr)

Bilal Can - 16.08.2021

,

273

Bilal Can Hakkında

Bilal Can

Dumlupınar Üniversitesi Sosyoloji lisansını tamamladıktan sonra yüksek lisansını da aynı üniversitede "Mustafa Kutlu Öykücülüğünce Mekân: Bir Edebiyat Sosyolojisi" teziyle tamamladı. Sosyolojik çalışmaları mekân, kent, şehir ve edebiyat sosyolojisi üzerine yoğunlaşmıştır. Şiirleri, denemeleri, kitap değerlendirmeleri ve eleştirileri bir çok dergide yer aldı. Kitaphaber.com.tr sitesinin kurucuları arasında yer alıyor ve 2015'ten itibaren genel yayın yönetmenliğini yapıyor.  Yayınlanmış 3 kitabı vardır. 

twitter: @bilalcan1

Sosyal Medya'da Bizi Takip Edin