İktisadî Bir Çerçevede Birey ve Topluma Bakış

İktisadî Bir Çerçevede Birey ve Topluma Bakış

İktisadî Bir Çerçevede Birey ve Topluma Bakış

05.03.2021 - Yunus Özdemir
İktisadî Bir Çerçevede Birey ve Topluma Bakış

İnsanın yeryüzündeki her hareketi, doğası nispeten bir etki yapmaktadır. Bu etkiler bir zincirin halkası gibi tepkiler ile bütünleşir ve netice itibariyle bir birikim oluşturur. İslâm Üniversitesi'nde (İslamabad) Uluslararası İslâm Ekonomisi Enstitüsünün başkanı olan Asad Zaman, “İslâm İktisadının Güncel Durumu” kitabında insanlığın gelecekte ki nesillere bıraktığı bilgi birikimi, konusuyla kitabına giriş yapar. İnsanoğlunun ortak mirası bilgi hazinesi, nesillerin asırlar boyunca birikmiş gayretini temsil ettiğini vurgular. Bilginin hususi bir yönü de şudur: Bilgiye sahip olmayan kişi neye sahip olmadığını bilmez. Zaman, bu konuyla ilgili şöyle bir örnek verir: Matematikçi olmayan birisi “Tekrarlı Logaritma Kanununun” zarafeti sebebiyle heyecanlanmaz, önemsiz ve derin sonuçların arasını ayırt edemez, incelikleri kavrayamaz veyahut uzmanların göreceli hünerlerini takdir edemez. Burada bilginin insan kavrayışlarını nasıl etkilediğini görmek mümkündür.

Zaman, giriş başlığında bilgi konusunun bazı çerçevelerinden kısaca bahsederek, okuyucunun İslâm İktisat Düşünce alanını hızlı kavramasını sağlamaya çalışmaktadır. Bunun için İslâm Toplumunun bir rakibi olan Avrupa’nın seküler düşünce sürecini, bilimi tanrılaştırmaları, iktisadın ahlaken bozulması ve bilgi ile disiplin sınırlarının parçalanması başlık ve konularını anlatır.

Kitabın temel konusu: İslâm İktisat konusunun kökeni, esasları, çerçevesi, kurum ve birey rolü alt başlıklar ile tamamlanır.

Zaman, İslâm İktisadının köklerini kalıcı ve sürekli olan değer bilgisidir. Bu ise Kur’an ayetleri ve Peygamber Efendimiz(sav)’in hadisleridir. Bunun dışında diğer bilgiler, belirli tarihî koşullarda oluşan durumlardır.

Batılı kimliğin iktisadi sisteminin (kapitalizm, komünizm ve sosyalizm) temel bir karakteri olması sebebiyle bunlarla muhatap olmak Müslümanca bir cevap vermeyi zorunlu kılmaktadır.

Zaman, bir birey (ve bir toplum) fazla servet ile ne yapmalıdır? Sorusunun İslâmî öğretiler ve diğer inanç gelenekleri ile ortak olarak başkalarına infak ederek cenneti güvenceye almamızı istemektedir. Burada inanç esası ile iktisadın birbiriyle olan bir ilişkisini görmekteyiz. “Malını nasıl kazandın ve onu nerede harcadın?” sorusu Müslüman bireyin iktisattaki görev ve pozisyonunu diri tutma mesuliyetidir.

Sadık, Gazâlî ve Islahi tarafından erken dönem Müslümanların iktisada dair görüşlerinin tetkiki ve özeti, genel olarak Müslüman iktisat düşüncenin mükemmel bir literatür taraması sunmaktadır. Bu literatür çerçevesinde iktisadı, amaca ulaştıran bir araç olduğunu ve asla amaç olmadığını öğrenmekteyiz. İslâm sistemi, geniş genel bir ilke olarak tüm alanlarda toplumun tüm üyeleri arasında topluluk duygusu ve iş birliğini teşvik etmek amacı ile inşa edilmiştir. Zaman, bu noktada modern iktisat teorisinin rekabetçi kişisel çıkar temelli bireysel sistemlerden ayırt eder.

Asad Zaman, “İslâm İktisadının Güncel Durumu” kitabında güçlü argümanlar ile ele aldığı konuları sunmada ki ustalığı ve kitaptaki her bölümü ana akım iktisat ile mukayeseli bir şekilde incelemesi, bu çalışmayı ayrıcalıklı kılmaktadır. Zaman, insanın yeryüzündeki varoluşunun kulluk olduğu fikri, bu çalışmasında ciddi bir şekilde vurgular. Maddi servetin insanın manevi amaçlarını karşılamak için var olduğunu, değer ve faydasının da bununla sınırlı olması gerektiği üzerinde durmaktadır. Son olarak sosyal adalet, kamu maliyesi, sigorta, vakıf, finansal kurumlar gibi meselelere değinilerek, İslâm’ın bir din olarak çevreyi koruma ve doğal kaynakları kullanma hususunda insanlığa yol gösterici olduğu üzerinde durmaktadır.

Asad Zaman, İslâm İktisadının Güncel Durumu, çev. Şaban Kütük, İktisat Yayıncılık, 1. Baskı, İstanbul, 2019.

Yunus Özdemir - 05.03.2021

,

3540

Yunus Özdemir Hakkında

Yunus Özdemir

1992, Ağrı Taşlıçay Balık Göl doğumlu. İlkokul ve liseyi Ağrı'da tamamladı. Tarih lisans mezunu.
Tarih alanında İslam Bilim Tarihi, alan dışı Nörobilim ve İslam İktisat Düşüncesi konularında birikim yapmakta.

Sosyal Medya'da Bizi Takip Edin