Kitap Haber

Yazılı eserleri ve içindeki fikirleri daha iyi anlamak için, eserin müellifi ile ilgili bilgi sahibi olmak önemli bir noktadır. Bu anlamda Hasan El Hudeybi ile ilgili kısa bir bilgi verelim inşAllah.

İslami ilimler noktasında yetkin bir donanıma sahip olan Hudeybi aynı zamanda hukukçudur. Mısırlı olan Hudeybi, avukatlık ve hakimlik görevlerinde bulunmuştur. İhvan-ı Müslimîn hareketi kurucusu Şehid Hasan el-Benna ile tanıştıktan sonra, İhvan-ı Müslimîn hareketine dahil olan Hudeybi, el-Benna’nın fikirlerini danıştığı şahsiyetlerdendir. el-Benna’nın şehid edilmesinden sonra, İhvan hareketinin genel mürşidi olarak seçilen Hudeybi, mürşid seçildikten sonra hakimlik görevinden istifa etmiştir. İhvan hareketine katıldıktan sonra belli aralıklar ile sık sık tutuklanmış, işkenceler görmüş, ev hapsinde tutulmuştur. 1973 yılında rahmeti Rahman’a kavuşana kadar, mücadele dolu çileli bir hayat yaşamıştır.

1969 yılında tamamlanan eser, 1969 ile 1977 yılları arasında Kahire’de defalarca basılmıştır. 1986 yılında Türkçeye tercüme edilmiştir. Kitabın dil ve üslubu akıcı ve anlaşılır mahiyettedir. Mütercim Beşir Eryarsoy’un titiz bir çeviri yaptığı, kitabı bitirdiğinizde, yüksek derecede anlaşılır olmasından anlıyorsunuz. Tercüme eserlerde gördüğümüz, dil, mana ve teknik anlamdaki birçok eksiklik bu eserde yok denecek kadar az.

Kitabın giriş kısmında; ilah, rab, ibadet ve din kavramlarını izah eden Hudeybi, hemen akabinde Mevdudi’nin “Kur’an’da Dört Terim” kitabından alıntılar yaparak, bir kısım eleştirilerde bulunmaktadır. Özellikle, vahyin ilk geldiği dönemde Arapların, ilah-rab-ibadet-din gibi kavramların mahiyetini tam olarak bildiklerinden dolayı red ettikleri görüşünü çürütmeye çalışıyor Hudeybi. İslami ekoller arasında sürekli tartışma konusu olan “Kelime-i Şehadet’in manasının bilinmeden, gereği yapılmadan ifade edilmesinin geçerliliği-geçersizliği” konusunda mana bilinmeden Şehadet getirmenin geçerli olduğunu ispata çalışıyor. Lakin, bu konuda sanki zorlama yorumlar yapmış Hudeybi.

İman-Amel ilişkinde klasik Ehli Sünnet görüşünü ortaya koyan Hudeybi, satır aralarında aşırı uç tekfirci düşünceyi eleştiriyor; bakış açılarının yanlışlığını ortaya koyuyor.

Büyük günah işlemenin küfre girme sebebi olmadığını ayrıntılı bir şekilde ortaya koyan Hudeybi, büyük günah işlemenin küfür sebebi olduğunu iddia edenlerin delillerini de ortaya koyuyor ve o delilleri çürütüyor. Konunun sonunda, Tahavi Akaidi’nden uzun alıntılar yaparak konuyu bağlıyor.

Kitabın üçüncü bölümünde; inkar, şirk, küfür, irtidat ve nifak konularında izahlar yapılıyor. Hakimiyet konusunda düşünceler ortaya konuyor. İslamda davet ve davetçi olmak konusunda, yargılayıcı ve davetçi arasındaki farkı ortaya koyup; “Yargılayıcı değil, davetçiyiz” vecizesini ümmete hediye ediyor Hudeybi.

Kelam ilminde kadim tartışma konusu olan, Akidede bilgisizlik konusunda, konu hakkında bilgisi olmayanların sebepleri ortaya konmuştur. Konu başlığı ile içerik biraz farklı gelse de, akide ile ilgili olan konulardan ziyade, söylenen sözlerin kişinin kafir olmasına sebep olup olmadığı konusu üzerinde duruyor Hudeybi. Konu ile ilgili verilen delillerin önemini özellikle ifade etmek istiyorum.

Akidede bilgisizlik konusunun sonunda "Cemaatten ayrılmanın irtidat olup-olmadığı" konusunda: irtidat olmadığını, irtidat diyenlerin büyük bir yanılgı içinde olduğunu, Hz. Ali’nin (ra), Hz. Ebu bekir’e (ra) 6 ay biat etmemesini delil getirerek ortaya koyuyor. Bu konudaki uç görüşlerin yanlışlığını ortaya koyuyor.

Sekizinci bölümde, kitap içeriği ile ilgili itirazlara cevap veriyor müellif. İmamet konusunda ehli sünnetin görüşlerini özet şekilde istifademize sunuyor. İmamet konusundaki ihtilaflara da değinen Hudeybi, mutedil görüşü delilleri ile ortaya koyuyor.

Kur’an’a direk bağlı olma başlığında ise, sünnetin önemi ve bağlayıcılığı ayet ve hadislerden deliller getirilerek ortaya konuyor.

Kitabın sonunda, Hudeybi’ye yöneltilen bir kısım sorulara cevap verilerek kitap bitiriliyor.

Kitabı okuduktan sonra aklıma gelen ilk düşünce; 1966’dan bugüne Müslümanlar arasında var olan tartışma konuların hala değişmemiş olmasıdır. Kitap, içerik ve etki noktasında okunmaya değer bir kitap.

İhvan-ı Müslimîn gibi dünya çapında etkili olan bir hareketin mürşidi konumunda olan bir şahsiyetin, ilim ehli ve hukukçu kimliği ile ortaya koyduğu düşünceler, ufkumuzun açılması ve düşünce dünyamızın zenginleşmesine büyük katkıda bulunacaktır.

İslam dünyasında inanç sorunları
Hasan El Hudeybi
İnkılâb Yayınları