İslamcı Popülist Kültürde Roman, Kadın ve Hidayet

İslamcı Popülist Kültürde Roman, Kadın ve Hidayet

İslamcı Popülist Kültürde Roman, Kadın ve Hidayet

21.04.2016 - Mustafa Şevgin
İslamcı Popülist Kültürde Roman, Kadın ve Hidayet

Türk edebiyatında romanın gelişim evrelerine baktığımızda her zaman ideolojik eserler gözümüze çarpar. Burada roman her zaman bir araç olarak kullanıla gelmiştir. Tanzimat ile birlikte edebiyatımıza dahil olan roman türü, sanat olarak kısmi bir şekilde görevini ifa edebilmiştir. Cumhuriyetle birlikte Türk romanı büyük bir ideolojik aygıt konumuna gelmişti. O dönemde yazarların çoğu Anadolu’yu romanlarında işleyip köylü halka cumhuriyetin temel öğelerini anlattılar. Kurtuluş savaşı ve mütarekeleri romanlarında işleyen yazarlar, milli mücadele aleyhtarı kimseleri yerip, kendi düşüncelerindeki kahramanları bir bir işlemişlerdi. Nitekim bu romanlarda en baskın metaforlar, köy ve kasabalarda bir imam ya da yobaz bir derviş olabiliyordu. Bunu Halide Edip Adıvar, Reşat Nuri Güntekin, Yakup Kadri Karaosmanoğlu ve Falih Rıfkı Atay’ın eserlerinde görmek çokça mümkündür. Cumhuriyetin ilanı, hilafetin ilga edilmesi tamamlandığında artık halka modern bir yaşamın ve Kemalist düşüncesinin temellerini romanlarla anlattılar. Bu bize gösteriyor ki edebiyatta hakeza romanda ideoloji daima hakim bir unsurdur.

Cumhuriyetle birlikte kabuğuna çekilen Siyasal İslam, 50’lili yıllardan sonra,bazı yazarlar İslami romanlarla hor görülen ve yitirilmiş kavramları yeniden ele alarak bir tebliğ metoduyla İslami hayatı romanlarında işleyerek anlatmaya başladılar.

Ahmet Sait Akçay,“Bellekteki Huriler” eseriyle konuya bu minvalden girip asıl hedefindeki konuya değinmek için hızlı bir geçiş yapmıştır kitapta.Akçay’ın ele aldığı konu İslami romanların teknikten öte bir mesaj taşıyıcı durumunu analize etmesidir. Şekil, sanat ve edebi hazdan öte ‘hidayet’ üzerinde bir tebliğ amacıyla yazılan bu romanları eleştirel bir bakışla gözler önüne seriyor. Akçay’ın burada üzerinde durduğu en büyük konu ‘kadın’ karakterleridir. Toplumu bozan, çözülmeye neden olan her şeyi kadın üzerine indirgeyen İslamcı romancıların girift konu içeriğini örneklerle izah ediyor.

Konunun asıl amacını vurgularsak şüphesiz milli mücadele romanlarına karşı yapılmış olan tezlerdi bu romanlar. Çünkü orada karalanan, hor görülen, yaftalanan kişi ve kavramlar İslami romanlarla bir rövanş olarak sunuldu. Emine Şenlikoğlu, Hekimoğlu İsmail, Şule Yüksel Şenler gibi isimler, Kemalist ideolojiye karşı, İslami bir hayat çerçevesini yeniden bu romanlarla sundular. Tabi bu romanlar yazılırken modernleşme karşısındaki tutumlarını Akçay, sert bir biçimde ele alıyor.

Akçay, 70 yıllarda yayımlanan Yaşar Kaplan’ın “Mücahide Mektuplar” eseri üzerinde konuyu şekillendirmiştir. “Dostum mesele şudur: inançlar amellerle yaşanılır, sözlerle değil. Düşünceler, yaşanarak kuşanır yeryüzünü, sadece dillerle dolaşarak değil. Öyleyse yaşamadığımız İslam’ı neden başkalarına anlatıp duruyoruz.” [a,g,e.,24]“Burada başka bir kavram karşımıza çıkmaktadır: Tepliğ. İslam’ı başkalarına anlatmak. Ancak Müslümanın önce kendi hayatında yaşaması gerekiyor ki başkalarına doğrularını yayabilsin. ” Syf 85.

Cumhuriyetle içi boşaltılan İslami kavramlar ve tebliğ amacıyla peş peşe yazılan romanlar istenilen bir düzeyde yer teşkil edememiştir. Roman karakterleri hep kadın üzerinde durulmuş ve hidayete sadece kadın bağlamında yaklaşıldığı için popülite karşısında klasik manada herhangi yeni bir şey sunamamışlardır. Gelişi güzel yazılan bu romanlar istediği mesajı okuyucuya verememiştir.

Akçay, bu eserde toplumsal ve dini ritüelleri göz önüne alarak Popülist İslamcı entelektüel geleneğini özellikle “Kadın” bağlamında gözler önüne seriyor. İslami hassasiyetlere yaklaşımı zayıf ve atıfta bulunduğu kaynaklar derin doğruluk payları zayıf olsa da, kavramları zarifçe kullanarak eser kendisini okutabiliyor.

Ahmet Sait Akçay

Bellekteki Huriler

Okur Kitaplığı 144 sayfa

[Bu yazı Ajans Dergi’de yayınlanmıştır]

Mustafa Şevgin - 21.04.2016

,

1551

Mustafa Şevgin Hakkında

Mustafa Şevgin

1986 yılında Urfa'da doğdu. Gazi Üniversitesi Sanat Tarihi bölümüne bir süre devam ettikten sonra Erciyes Üniversitesi İletişim fakültesinden mezun oldu. 

Sosyal Medya'da Bizi Takip Edin