Kitaplar ve Kediler Ekseninde Bir Okuma Deneyimi

Kitaplar ve Kediler Ekseninde Bir Okuma Deneyimi

Kitaplar ve Kediler Ekseninde Bir Okuma Deneyimi

11.10.2021 - Ülker GÜNDOĞDU
Kitaplar ve Kediler Ekseninde Bir Okuma Deneyimi

“Ona bakıyorum. Susuyor. Önüne bakıyor. Çocukluğundan beri bu oyunu oynar: Gözetleme oyununu. Önceleri belki bir suçluluk duygusuydu bu: Kendisine dikilen göz Tanrının, anasının, büyüklerden birinin, sevmediği birinin gözü olur, kınardı o anda yaptığını. Adı konmadan yaşanırdı bu suçluluk. Şimdi ise gerçekten bir oyun: kimi dakikayı, „bakan, gören varmış gibi yaşamak‟... Karasu kendi kendine bir şeyler anlatır, gözetleme oyunu da o sıra oynanır. Bakan göz o anlatılanın dinlemektedir. Nasıl gözse!.. İşte bundan ötürü bakıyorum ona. Baktığımı biliyor, susuyor, önüne bakıyor. Ne düşündüğünü bildiğimi biliyor.” (s.92)

Anlam, anlam diyoruz peki anlam nedir? Biliyor muyuz? Siz nelerde anlam buluyorsunuz? Anlamlandırmalar nasıl olmalı? Neleri anlamlandırmalı? Bu sorulara cevabı olan Bilge Karasu, düşüncelerini Ne Kitapsız Ne Kedisiz adlı eseriyle okura kazandırmaktadır. Anlamlar ve anlamlandırmalar olarak iki bölüme ayırabilirim. Eserinde ele aldığı Ne Kitaplı Ne Kitapsız, İmge Üretiminde Roman Hâlâ İlk Sırada, İletişimin Güçlükleri Üzerine Yerli Yersiz Sözler, “Yeni” Dediğimiz Üzerine, Cinayetin Azı Çoğu, Bir Hayvanla Yaşamak, “Dostlarım Üzerine” Diye Söze Girişerek... Konuları ve son olarak kendi hakkında olan bir bölüm; Bilge Karasu Adlı Birinin 50. Yaşı Üzerine Metin Taslağı denemelerini bu konu başlıkları altında toplamaktadır. İmge, iletişim ve yeni üzerine olan unsurlar dengeleyici ve bağlayıcı fikirlerle bütünleşerek okuru donatmaktadır.

İnsan okumaya meraklıysa, birçok kitabı okumak ister. Edinir. Onsuzluk, sizin de bir parça ölümünüzdür. Oysa kitaptan anladığınız ölçüde yetinebilirsiniz. Temel ilkesi herhangi bir kitabı herhangi bir anda, istediği için, istek duyduğu için okumaktır. Nasıl okumak gerektiğini, gerekebileceğini durmaksızın araştıran, öğrenmeye çalışan, biraz olsun öğrendiğini düşünebilecek hale gelmiş okur, gerçek okurdur. Okumanın anlam kazanması ancak bu türlü irdelendiğinde aslına yaklaşmaktadır okur, yazar. Her yazı, ulaşılması çok güç bir karşı yaka gibi görünmektedir. İster romanı ister yazıyı anlatmak olsun karşımızdakine içimizdekini iletebilmek için imge, metnin bütünlüğüdür. Okuduklarımızın imge üretme gücü ölçüsünde, gerçekte bir bozma, yeniden kurma süreci olan bu değişme küçük ya da büyük metnin anlam dünyasında değişimlere neden olacaktır. Okuma yaşantısı diyebileceğimiz süreçtir bu. Bir “dünyanın” betimi bir bakışın da betimidir. Bu bakışı bir imgeler dizinimi, oluşturabilir. Okumanın ve yazmanın aslına varanın karşısına çıkan imge, böylece anlam ve inşası olarak okurun ve yazarın kazancı olarak anlam kazanır.

Neler neleri kurarken okumuşluğumuz, düşünürlüğümüz, aydınlığımız en incelmiş yöntemlerini, tekniklerini, aletlerini kullanarak, işi sağlam tutmuşuzdur. Bunların en altındakini, yani kendimizden ayırt edemediğimizi araştırmak aklımızın köşesinden bile geçmemiştir. Bir dili bilmek, o dilde düşünebilmektir. Yani; ana dilimizi kullanırken o dilde düşünmenin de zirvesini elde edebilmeliyiz. Tadına varmak karşılaştırmalar yapabilmektir, tarih bilmektir. Nerelerden nerelere geldiğini bildiğimiz bir dil, hangi dünyayı dile getirmekle başlayıp bugüne nasıl ulaştığını, bugün hangi dünyayı ne ölçüde dile getirmekte olduğunu bildiğimiz bir dil... Dili, durmadan, kurmak zorundayız. Yaşamla, düşünceyle sürekli etkileşim içinde olan, var ettiğimiz, bizi var eden bu aracı durgu durak bilmeden kurmak zorundayız. Bilmekle yetinemeyişimiz de bundandır. Okurun okumayı sevmesinin başlıca nedeni okurken dilden aldığı tattır. İlgiden, istekten başlayarak bilgiye, görgüye uzanan birçok etmen, bu “anlama”yı ya güçleştirir ya olanaklı kılar ya da engeller. Anlayamam ya da anlayabileceğim bir şey değil demek, ben her şeyi anlarım demekten öteye gidebilmektir. Ben her şeyi anlarım sayıltısıyla düşünen okurlar, kendilerine bu anlamadıkları yazıyı sunanlara kızmakta haklı değiller mi? Anlamadıkları nokta şu; donanımları onları her şeyi anlar kılmaz, olsa olsa, pek çok şeyi anlaya bilir kılar. Bu donanım onları bildiklerinden yola çıkarak bilmediklerini öğrenmeğe yatkın kılar; o kadar. Yoksa hangi donanım hem her bildiği kuşatabilir hem de her bildiğin yol olabileceği her sonucu, her daha bilinmeyeni bildik kılabilir ki? İşte böyle, tabi; eser hakkında yazmak istediğim öyle çok done var ki. Siz de kitabı okuduğunuzda kazanımınız önceki okumalarınızdan çok farklı olacaktır.

Kitaplar okuru donatır. Edindiğiniz kazanım anlama, anlamlandırma imgeleme ve yeni bir bakış ile yeniden kurma, yani yazıya dökme dizimin kendiliğinden yerli yerine yerleştirmektir. Donanım yazım dilini yen bir bakış ile yeniden kurmayı sağlar. Donanım, yazı ve yeni ile dilin inşası sağlanır. Zenginleşen imge anlam ve anlamlandırma olanağı sağlar.

İnsana anlamı kazandıran bir hayvanla yaşam olabilir mi? Oğlumun armağanı olan, yavru sokak kedisini sahiplenmiş biri olarak kesinlikle diyebilirim ki; kedi, insana anlam ve anlamlandırma duyusu kazandırır. Kitapla bağı olan her insanı gözlemlediğinizde kedilerle olan bağı da dikkatinize mazhar olur. Kitap donatır, yazı yeniler, bir hayvanla yaşamak dünyaya dair anlamı öğretir ve insan anlamlandırma duyusuna kedilerle vakıf olarak donanım kazanır. Dostluktan söz ediyorum kurduğumuz ilişkilerin bir taşıyıcısı olduğunu söylüyorum. Bu alışverişin de bir imgeler alışverişi, imge dizileri arası bir alışveriş olduğunu dile getirmeğe çalışan Bilge Karasu, düşünceleri üzerinden Ne Kitapsız Ne Kedisiz eserini anlam ve anlamlandırmanın önemini vurgulamaktadır. Okurun donanımını yeni bir dünya bakışıyla ile anlamlandırmasını dile getirmeye çalışacağım bir başka yazıya...

Ne Kitapsız Ne Kedisiz

Bilge Karasu

Metis Yayınları

Basım Mayıs 1994

100 sayfa

Ülker GÜNDOĞDU - 11.10.2021

,

270

Ülker GÜNDOĞDU Hakkında

Ülker GÜNDOĞDU

Okumaya başladığımdan bu güne bulabildiğim her tür kitabı okumaktan duyduğum zevk daha fazla okumaya teşvik etti. Bir çok alanda okuma gayreti ile beni seçen kitapları okuyorum. Bilgi birikimimi paylaşma isteği ile uygun platformlarda okur yazar olarak okuma sevgisine farkındalık oluşturmak için kitaplara verdiğim anlamı aktarıyorum. Bibliyomani değilim sadece bir kitap daha okuyacağım…

Ülker GÜNDOĞDU ismine kayıtlı 61 yazı bulunmaktadır.

Sosyal Medya'da Bizi Takip Edin