Kitap Haber

Varlığın içinden çıkamadığı en girift konuların başında gelir. İnsanın bir şekilde inandığı fakat anlam dünyasında netleştiremediği bir konu. Hakkında bilginin çok olduğu lakin doğru bilginin az olduğu bir alan. Gerekliliği olmazsa olmaz olan fakat uğraşı cüret gerektiren bir mevzu. Her varlığın kendisine doğru yol aldığı halde bir kısım varlığın kendisinden bihaber olduğu hakikat. Kendisi tanındığında-anlaşıldığında var olanın anlam bulacağı Allah’ın (cc) bilinmesi-tanınması-anlaşılması konusu. Kim ki, bilir Allah’ı o bilmiştir her şeyi, kim ki bilmez Allah’ı o bilmemiştir hiçbir şeyi.

Allah’ı bilmek-tanımak-anlamak zor iştir; fakat bütün külfetlere, bedellere verilen çabalara değecek bir iştir aynı zamanda. Bu işin farklı yolları vardır; fakat en sağlam yolu Allah’ı Allah kelamı ile tanımaktır. Hak olanı Hakk’tan öğrenmek asıl marifet kapısı olsa gerek. Hakkı bilmek ise marifetinde kendisi...

Anlam bilinmeden manaya nüfuz etmek mümkün değildir. Kainatın her bir zerresinin kendisini tesbih ettiği (ki bu tesbih durumu, kainatın her zerresinin Allah’ı tanıdığının ve itaat ettiğinin ispatıdır) Allah (cc), insanın bilgi dünyasında en hususi yerde durur. İnsan için bundan daha kıymetli bir bilgi yoktur. Bu bilgi, insanı Allah’ı sevmeye, Allah’a itaat etmeye ve Allah’a hizmet etmeye yönlendirir. Var olan ne varsa Allah’tandır. Madem her ne var ise Allah’tandır, insanın sevgisi, itaati ve hizmeti de Allah’tandır.

İnsan, Allah’ı tanımaya-anlamaya çalışırken Kur'an’dan beslenmelidir. Kur’ân’a göre Esma-i Hüsna çalışması Kur'an’dan beslenen bir kitap. Tevhid akidesinin ilk maddesi olan Allah’a iman konusu en derin ve sağlam şekilde ancak Kur'an’dan öğrenilebilir. Esma-i Hüsna çalışması, bizlere kainatın ve oluşların her alanında Allah’ın olduğunu Esmalar ve tecelli şekilleri ile anlatıyor. En kamil ahlaklanmanın, Allah’ın ahlakı ile ahlaklanmak olduğunu gösteriyor. Yaratan ile yaratılan arasındaki fark ve münasebete işaret eden bilgiler barındırıyor bünyesinde. Allah’ın kendisini tarif ettiği sıfatlar ile bilinip tanınmasına ve anlaşılmasına vesile olup kendisini tarif etmediği sıfatlardan arındırılmasına vesile oluyor. İnsanın Allah’a yaklaşmasına katkı sağlayacak bir bilinç aşılıyor.

Eserin giriş bölümünde Esma-i Hüsna ile ilgili birçok farklı yönü ile bilgi veriliyor. Bilinç oluşması yönünden önemli olan bu bilgiler çalışmaya verilen emeğe işaret ettiği gibi, takip edilen yöntem ve usul ile ilgili de bilgi vermektedir. Kur’an’ın konuya yaklaşımı ile ilgili bilgiler verildikten sonra, ilgili olan hadislere bakış açısı ve hadislerin tahliline yer verilmesi okuyucunun konuya hakimiyetini arttıran bir yöntem olarak karşımıza çıkıyor. Girişte beyan edildiği gibi kitap, Esma-i Hüsna derslerinden derlenmemiş, müstakil bir ilmi çalışma olarak hazırlanmış.

Allah’ın her bir ismi üç çerçevede ele alınmıştır. Lugavi çerçeve, Nazari çerçeve, Kur’ani çerçeve. İsimler, lugavi çerçevede dil bilim yönü ile geçmiş dönem değerlendirmeleri ile birlikte yeni yaklaşımlar ile ele alınıyor. İsim veya sıfat olmaları yönüne işaret edilip içerdikleri mana fasih bir şekilde ortaya konuluyor. Nazari çerçevede, ıstılahi mana diyebileceğimiz anlamlandırma yönü ele alınıyor. Ele alınan ismin terminolojideki karşılığı verilirken ilgili olduğu diğer konular ile bağlantısı ele alınıyor. Kur’ani çerçevede, isimlerin Kur’an’da bulundukları sayı verilip, Kur’an’da kullanıldıkları anlamları ve işaret ettikleri konulara yer veriliyor. Bu çerçevelerde isimler izah edildikten sonra, isimlerin tecellilerine yer veriliyor.

İsimler anlatılırken, konu ile ilgili kelami ve metodolojik sorulara yer verilip cevapları beyan ediliyor. Soru ve cevapların muhtevasına bakıldığında özellikle kelami olan yönlerin ele alındığı görülüyor. Bu yönü ile okuyucuya verilmek istenen özel bilgiye de işaret edilmiş olunuyor. Eserde yer alan soru ve cevaplar olmasa idi, çalışmanın bir ayağının eksik kalacağını beyan edebiliriz. Bütün, parçaların uyum içinde tam olması ile tam ve değerlidir.

Her isim izah edildikten sonra hâtime dua ile yapılıyor. Dualar isimlere özel. Bu yönü ile hem vahyin isteğine uyulmuş oluyor hem de bir sünnet ihya edilmiş oluyor. Allah’ın güzel isimleri ile Allah’a münacat ediliyor. Şiir tadında olan bu dualar eserin manevi yoğunluğa vesile olmasına katkıda bulunuyor. Okuyucu sadece bilgi almamış olmuyor, bilinç ve maneviyatı da kuvvet bulmuş oluyor.

Bir eserin değeri, verilen emek ve içerdiği bilginin doğruluğu ile doğru orantılıdır. Ufuk açan, bilgi dünyasını zenginleştiren ve delillere dayanan çalışmalar klasikler arasında yer almayı hak ediyor. Necib Fazıl’ın Poetikasında beyan ettiği şekli ile “Anladım işi: Sanat, Allah'ı aramakmış. Marifet bu, gerisi yalnız çelik-çomakmış” sözüne nazire olarak, asıl marifet Allah’ı bilmek-tanımak-anlamaktır. Geri kalan bütün konular kil u kal’dır.

Kur'an'a Göre Esma-i Hüsna
Mustafa İslamoğlu
Düşün Yayıncılık