Kitap Haber

Lale hem ismiyle hem de duruşuyla bir kültürün, bir medeniyetin temsilcisidir. Özellikle doğu mitolojisinden başlayarak birçok edebi eserde sıkça karşılaştığımız bir isimdir. Ortaya çıkışına dair bir çok rivayet bulunsa da bu mitolojilerden en bilineni Pers mitolojisindekidir. Rivayete göre çiğ düşen bir ağaç yaprağının üzerine yıldırım düşmüş, yıldırım düşmesi sonucu o yaprak önce yanmış ardından donmuş ve lale öylece ortaya çıkmıştır. Lalenin ortasındaki koyuluğun bu yanma sebebiyle olduğu söylenegelmiştir.

Lale her zaman kültürel bir değer kültürel bir mirasın sembolüdür. Özellikle mavi lale bir dönemin temsilcisi olmuş ve geçmişten günümüze taşan bir mirasın temsilcisi olmuştur. Nazan Bekiroğlu da kitabına bu ismi verirken bu bilinçten haberdar bir şekilde hareket etmiştir. Kitap ''16. asırdan kalma bir pencere alınlığında, tam sağ alt köşeye düşürülmüş mavi bir Osmanlı lalesi neler düşünür'' ü düşünen bir yazar tarafından ince fırça darbeleri yerine ince bir yürek işçiliğiyle yazılmış bir eser olarak karşımıza çıkmaktadır.

Nazan Bekiroğlu yazdığı eserlere moru, filbaharı, güzü, Karadeniz'in hırçın dalgalarını işleyen bir eski zaman kelamcısı ya da yazarıdır. O ele aldığı konularda birikimini bir eski zaman güzelini anlatır gibi sözü yormadan, incitmeden dile getirerek okuyucuyu da bu serüvene dahil eder. Okuyucu onun dinleyicisi konumundadır çünkü eserleri birinci anlatıcının ağzından çıkar gibi sürükleyici ve dingindir.

Denize bakarak yazmanın güzelliğini bilen kişi dalgaların merkez kaç kuvvetine kapılmadan yüreğinin medcezir halini o dalgalarla birleştirerek nereye isabet edeceğini bilir. Mavi lale bir Osmanlı çinisi üzerinden ışıl ışıl parlarken bunun güzelliği bir eski zaman güzeli değil bir şimdiki zaman hatta en güzeli en geniş zaman güzeli olarak anılmasına neden olur. Mavi lale bir gerçeğin temsilidir onu işleyen hem fırçanın hem de kalemin uzun bir evreden geçmesi lazımdır.

Yazar eserine mavi lale demişse bu isim üzerine denilecek daha çok söz vardır. Kitabın ağırlığı kelimelerle ölçülebilseydi belki de sadece bu isim binlerce ton edebilirdi. Kitap yedi bölüm içinde toplanan denemeler ve poetik denilebilecek yazılardan oluşmaktadır. Yazar güz yazısıyla başladığı mavi lale eserine zahidin kitabı yazısıyla sona erdirmiştir. Bu iki yazı arasında altı çizilecek, üzerinde duracak, dönüp tekrardan bakılacak bir çok satır, kısım ve fasıl vardır.

Kitap yedi bölüme ayrılarak okuyucu sunulmuştur. Lirik şarkılar gibi ve canlı renklerle büyüyen kitap bir mavi lalenin aşkın yalın halinden nasıl da resimleştiğinin güzel bir örneği. Her deneme Nazan Bekiroğlu'nun filbahar kokan mavi mürekkepli denemeleri olarak okuyucu afaki bir serinliğe çağırıyor. Nun'dan, incirden, Adem'den, Havva'dan sesler veriyor kitabından.

Mavi Lale denemelerle büyürken yazarın diğer yazılarıyla ilişkilendirilecek yazıları da içinde taşıyor. Özellikle Arka Kapak Yazısında Şair Nigar Hanım yazısı bir deneme olmaktan çok Şair Nigar Hanım eserinin kısa bir özeti niteliğinde. Kitabın son bölümüne doğru yazar akademisyenliğinin birikimini romanlar üzerine yazdığı yazılarla konuşturuyor. Özellikle Madam Bovary'i Türk Edebiyatındaki romanlarla karşılaştırmalı olarak sunduğu yazısı okunmayı en çok hakkeden yazılar arasında.

Mavi Lâle, Nazan Bekiroğlu, Timaş Yayınları, 221 Sayfa

Seslendiren: Muhammed Faruk Arslan