Osmanlı Çağı ve Sonrası

Osmanlı Çağı ve Sonrası

Osmanlı Çağı ve Sonrası

18.12.2015 - Esra Şen
Osmanlı Çağı ve Sonrası

Ümit Aktaş 1955 doğumlu, Yıldız Teknik Üniversitesi Elektrik Mühendisliği Bölümü mezunu bir araştırmacı yazar. Tarih ve sosyoloji alanında birçok çalışmasına şahit olduğumuz Aktaş, araştırmalarını mesleki formasyonun ötesinde temel yaşamsal ilgi ve tutum olarak sürdürüyor. Halen Özgün Duruş gazetesinde düzenli olarak yazıları yayınlanmakta olan yazar "okumak" fiiliyle arasını iyi tutan çevrelerce ilgi ile takip edilmekte.

Osmanlı Çağı ve Sonrası kitabı ise ilk olarak Bakış Yayınları tarafından yayınlanmış ve daha sona 2006 yılında Anka Yayınları tarafından tekrar basılmış. Kitabın hazırlanış evresini de sayarsak uzun yıllara dayanan bir mazisi olduğunu söyleyebiliriz.

Aktaş'ın da önemle vurguladığı gibi kitap "kronolojik bir tarihe ya da mikro tarihsel analizlerin verilerine ulaşmaktan ziyade bir tarih perspektifi,analizi, tarihin anlaşılması ve yorumu çabasıdır." Bu sebepledir ki okurken satırlar sizi yüzyıllar arasında hızlı geçişlere, önceki ve sonraki yıllardan yapılan örneklendirmelerle bir zaman karmaşasına sürükleyebilir, fakat kronolojiyi bir tarafa bıraktığınızda entelektüel bir derinlikle anlatılan tarihi olaylar sizin tüm zihninizi kuşatacak ve zinhar bir tarih bilinci kazandıracaktır.

Son baskısındaki ekleri ve kaynakçası ile birlikte yedi yüz küsür sayfadan tertip edilen kitap "Tarih Nasıl Okunmalı?" adlı bir bilinç inşâsı ile giriş yapıyor. Bu girişi "Osmanlı Çağı öncesi gerek İslâm'ın gerekse diğer medeniyetlerin durumlarını özetle analiz eden bir bölüm takip ediyor. Yazar bu ve benzeri birçok ara başlık altında İmparatorluğun kuruluşuna gelinceye değin bir Osmanlı mantığı temellendirmek için İslam Felsefesi, Osmanlı'da Mülkiyet, Roma Etkileri, Bizans'ın durumu ve Feodalitesi üzerine düşünsel ve yorumsal paylaşımlarda bulunuyor.

Osmanlı sisteminin temel taşlarına, askeri sistemi ve toprak mülkiyetine sıkça değinen kitap alışılmışın dışında bir tarih perspektifi sunmakta. Özellikle Osmanlı'da temel mülkiyet ilişkisi ile Osmanlı halkının sosyal yapısına yapılan atıflar, Devlet ve Halk ilişkisini ortaya koyması açısından oldukça önemli.

Ümit Aktaş'ın objektif bir eser sunduğunu ise yer yer yaptığı olumlu/olumsuz fakat her halukarda İslâm düşüncesine yatkın eleştirileri gösteriyor. Öyle ya bir Müslüman için objektiflik Allah'ın bak dediği yerden bakmaktır.

Gerileme Dönemi ile Devlet içerisinde başlayan yıkımlar ise fikri bir alt yapı ile okuyucuya gerçek olanı işaret etmekte. Tanzimat Dönemi, Islahat Dönemi, Batıcılık ve ardı sıra gelenler... Batının Osmanlı içine sızan ziftinin tüm çabalara rağmen temizlenememesi ve bütün çabayı da içine alarak acımasızca/fütursuzca ilerleyişi. Tüm bunlara rağmen özünün güzelliklerine tutunmaya çalışan güçsüz eller, savaşlar ve Osmanlı İmparatorluğu'nun yüzyıllara yayılan destansı hikayesi.

Aktaş, anlattığı her olayı henüz kitabın ilk kısımlarında oluşturduğu o bilincin içine sığdırabilmekte aslında. Çünkü o bilinç tarihin ibretlik perdelerini kapamayan, tarihi kusursuz görmeyen ve tarihi örnek almaktan korkmayan bir bilinç. Okuyucusuna sunduğu onca satırda ise vermek istediği yine bu. Şuur. Aktaş, bir yazarın sunabileceği en makul ölçülerde birçok bilgi birçok fikir sunuyor okuyucusuna. Bu şuuru elde etmekse biraz okuyucunun kuracağı akıl ve kalp birliğinden geçiyor.

Tüm bunların yanında kitabın sıradan bir dili olduğunu söyleyemeyiz. Özellikle tarihi yeni okumaya başlayacak kimseler için anlatım dili oldukça karışık gelecektir. Daha önce de değindiğimiz gibi bariz bir kronolojik sıralama olmadığından okuyucu olayları tarihsel sürecine oturtamayabilir. Ayrıca her olay/savaş/padişah değişiklikleri Tarih kitaplarında alışılageldiği gibi başlıklandırılmamış konular içerisinde bazen bir cümle bazen bir paragraf ile geçiştirilmiştir. Bu sebeple "Osmanlı Çağı ve Sonrası" daha ziyade okuyucunun belli bir temelin üzerine kondurması gereken eserlerdendir. Ayrıca okuyucular zaman zaman kullanılan entelektüel jargona da hazır olmalıdır. Bu minvalde kurulmuş uzun cümleler kitaptan yorgun fakat aklınızı oldukça aktif kılarak çıkmanıza sebebiyet verecektir.

I. Dünya Savaşı ardından kurulan Cumhuriyet'e de kendi üslûbu ile giriş yapan kitap; süreci "Çok Partili Dönem"e kadar ele almaktadır. Bu bölümlerde inkılaplara, laisizme, faşizme ve kimi dönem siyasetçilerine dair yapılan eleştiriler dikkat çekmektedir.

Kitabın eklerinde ise okurken birçok kez başvurma ihtiyacı hissedeceğiniz bir "Osmanlı İmparatorluğu Kronolojisi" bulunmaktadır.

Baştan sona uzun ve derin bir araştırmanın semeresi olan bu kıymetli eser özellikle tarihe ilgi duyan ve bir tarih kitaplığı oluşturan herkesin önemli kaynaklarından birisi olacaktır.

İstifadeli okumalar dilerim

Osmanlı Çağı ve Sonrası
Ümit Aktaş

Esra Şen - 18.12.2015

,

3961

Esra Şen Hakkında

Esra Şen

Sosyoloji öğrencisi. Hılfu'l-fudul'da eğitmen. Osmanlı ve Cumhuriyet Târihi derslerine giriyor. 1988 doğumlu.

Sosyal Medya'da Bizi Takip Edin