Kitap Haber

1986 yılının temmuz sıcağında bir hac veya umre esnasında siyah örtülü Kabe seyredilirken, yakaza halinde yeşil bir kubbe kenarında ak sakallı bir amcanın ikram ettiği bir tas zemzem ikramının yazamaya vesile olduğu bir eser.

Yazar, Kur’an’ın renk olayına nasıl baktığını özelde ise renk sembolizmi içinde siyah ve yeşilin yeri üzerinde fikir yürütüyor.

Kur’an’da geçen “sıbğatullah” kavramı ve karanlık-aydınlık yaklaşımı renk merkezli olarak izah ediliyor. “siyah” için enteresan bir yaklaşım ortaya konuyor. Bir renk olmaktan ziyade “örten, üstünü kapatan” ve aslolan dönüşü simgeleyen bir olgu olarak yaklaşılıyor.

Siyah sarık ile Kabenin siyah örtüsü yine aynı yaklaşım ile değerlendiriliyor. Gecenin bir siyah örtü olduğu, Mevlana divanından uzun bir alıntı ile anlatılıyor. Felak suresinin “gecenin şerri” renk sembolizmi ile anlatılıyor. Gündüzün geceye örtü olması yine siyahın asaleti ile izah ediliyor.

Kadın ve siyah örtü başlığı altında yazılan makale içerik ve başlık olarak uyum sağlamıyor. Sadece bir paragrafta örtüye değinilmiş geriye kalan kısımlarda tasavvuf ehlinin büyüklerinin kadın algısı ve “elif” isminin neden kadın ismi olduğunun hikmetlerine değinilmiştir.

Siyah, ölümü simgeler, beyaz, dirilmeyi. Tasavvuf ekolünün velayet ve nübüvvet anlayışı ve ilişkisi siyah ve beyaz renk sembolizmi ile izaha çalışılıyor. Tasavvufi görüş kodlamalarının bu şekli ile ele alınması zaten tartışmalı olan bu konuda zihinde soru işaretleri bırakıyor.

Kalpte bulunan siyah nokta ile ilgili hadis verilip, bu noktanın 19.yüzyıl sonunda bir Alman ve bir Japon bilim adamı tarafından tespit edildiği bildiriliyor. Miraç hadisesinin gece olması ile siyah sembolizmi arasındaki ilişki, bir kısım felsefik yaklaşımlar ile izaha çalışılıyor. Tin suresinde yemin edilen “zeytin” ile ilgili bir çok tevil (farklı tefsirlerden) alınarak, zeytinin siyah oluşu ve tasavvuftaki karşılığı ele alınıyor.

Göz ontolojik olarak ele alınıp, bazı rivayetlerde Hz.Resulullah’ın gözlerinin siyah olması konusu ele alınıyor. Resulullah’ın gül peygamber olması meselesini anlamak isteyen eserdeki “siyah gül” makalesini okumalıdır.

Bu makalede verilen deliller sıhhatli değildir. Resulullah gül peygamber olmak ile birlikte kılıç ve kitap peygamberidir.

Siyah bayrağın ve Resulullah’ın siyah bayrak kullanmasına tasavvufi bir yaklaşım ile ele alınmış, uydurma olan “küçük cihaddan büyük cihada döndük” hadisi konu içinde veriliyor.Kitap iki bölümden müteşekkil, siya sembolizmi ve yeşil sembolizmi. Kitabın üçte ikisi siyahı anlatırken üçte biri yeşili anlatıyor.

Yeşil…

Kur’an’da yedi yerde “yeşilin” geçtiğini öğreniyoruz. Yeşilin cennet rengi olduğu bilgisi paylaşılıyor. Hz.Musa’nın Hızır ile olan kıssası üzerinden yeşilin “üstün bilginin” simgesi olması tezi savunuluyor.

Ravza-i Mutahhara’nın kubbesinin yeşil olması üzerinden, Resul sevgisi konusu işleniyor. Kabristan ve yeşil ilişkisi için güzel bir tanım cümlesi kuruluyor. “Kabristan yeşillikler ülkesidir” Yazar diyor ki; yeşile bakmak sevaptır. Hz.Yusuf kıssası üzerinden rüya ve yeşil ilişkisi ile, istihare ve yeşil konusu, yeşilin ferahlık yönü ile izah ediliyor.

Miraç bineği refref’in renginin yeşil olduğu ifade ediliyor. Şehitlerin rengi yeşildir. Evet gerçekten, şehidleri sembolize eden bir renk aranacak olsa idi en çok yakışan renk yeşil olurdu. Zümrüdü anka’nın rengi yeşil. Simurg efsanesi bir yazardan alıntı yapılma şekli ile, vahdeti vücud felsefesi ile değerlendiriliyor.

Tasavvuf edebiyatının modern yaklaşımlarından biri olarak değerlendirilebilecek bir eser. Edebi yönünden ziyade tasavvufi argüman ve kodlamalar daha ön plana çıkmış durumda. Emperyalist güçlerin, yeşili hedef almaları, yeşil ve siyaset başlığı altında izah ediliyor.

Siyah ve Yeşil
Necmettin Şahinler
İnsan Yayınları