Sufi ve Şiir: Osmanlı Tasavvuf Şiirinin Poetikası - Mahmut Erol K�

Sufi ve Şiir: Osmanlı Tasavvuf Şiirinin Poetikası - Mahmut Erol Kılıç

Sufi ve Şiir: Osmanlı Tasavvuf Şiirinin Poetikası - Mahmut Erol Kılıç

07.04.2011 - Misafir Köşesi
Sufi ve Şiir: Osmanlı Tasavvuf Şiirinin Poetikası - Mahmut Erol Kılıç

Hülya Akar, Kitaphaber için kaleme aldı

Şiir sesin ve mananın harikulade ahengini yakalayıp, sözü zamanın etkisinden kurtarmaktır. Sanat tasavvufi bakış açısıyla, mutlak güzelliğin bu dört unsur âlemine yansıtılmasıdır. Nazargahı İlahi olan gönül bu vesileyle mutlak hakikatin tefekkürü içine girer. Güzel sözün kendisine has bir tesiri vardır. Bütün ilahi kitaplar aslına bakılırsa sözdür. Arap şairlerin çölde develerini hızlandırmak için şiir söyledikleri rivayet edilir. Evlerinde çiçekleriyle evladını sever gibi konuşan kadınlara hemen hemen hepimiz şahit olmuşuzdur. Konuştuklarımız yaşadığımız mekânın huzuruna bile tesir eder. Girdiğimiz bazı mekânlara "ne kadar kasvetli" deriz.

Sufi için şiir "sözü hakikatine dönüştürme çabası"dır. Bu açıdan bakılırsa şiir, mazmun ve işaretleriyle asırlar arasında kurulmuş ortak bir dildir. Az şey söyleyerek çok fazla manaya işaret etmek tasavvuf bilgisinin nesiller ve coğrafyalar arasında kolayca aktarılmasını sağlıyor. Tasavvuf şiirini incelediğimizde yazıldığı devrin zevkini, üslubunu ve ilmi seviyesini de tespit etmiş oluyoruz.

İnsan, içinde pek kıymetli cevherler gizli olan bir madendir. Hazineyi ortaya çıkarmak için bir haritaya ve yolu bilen birine ihtiyacımız var. Kitapta Şeyhu'l-Ekber İbn-i Arabi, Mevlana ve Yunus Emre, tasavvuf şiirinin üç büyük ekolü olarak incelenmiş ve bu ekollerin Osmanlı dönemi şiirine etkileri ortaya konmuş. Şiiri anlamak için öncelikle İslam dinini sonra da tasavvuf literatürünü iyi bilmek gerekir. Çünkü "halk edebiyatı ve divan edebiyatının bir birleşimi olan" tasavvuf edebiyatı, "İslam'ın bir yorumudur." Manevi bir eğitim yeri olan dergâhlarda, şiir söylemek aynı zamanda manevi bir olgunluk ve seviye gerektiriyordu. "Seyr-i suluklarını bitirememiş olanların şiir söylemeleri pek uygun düşmezdi."

Sufilerin yazdıkları şiiri okumak, "mana denizinin dalgıcı" olmayı gerektiriyor. Şiirin işaret ettiği yere, doğru bakmak için belli bir bilgi birikiminin yanında, manevi bir eğitimle donanımlı olmalı. Anlaşılıyor ki kâinata ayrılık gözlükleriyle bakılırsa, bu metinleri çözmek imkânsız.

Şiir aynı zamanda hal ifşasıdır. Şairler ehli hal ve ehli zahir olarak ikiye ayrılırlar. Sufi yazdığı şiirle hangi makamda olduğunu ele verir. Çalışarak şair olunamaz, yani Allah vergisidir ve şair kendisini güzel ahlakla tezyin etmelidir. "İbnülemin Mahmut Kemal'in söylediğine göre, şair olmak için aşık olmak icap eder" Bunun için Sufi sözünü, halden anlayana söylemektedir. Çünkü bu incelikleri ayne'l yakin bilmeyen kimseler, şiirin sahiplerine de düşman olacaklardır.

Bütün bunların yanında şair, şiirine güzel bir suret giydirir. Bir sufi şair, aruz, hece ölçüsü, serbest vezni aynı anda şiirinde kullanabilir ve şiirin ritmini yükseltebilir. Velhasıl söz aşığın sadrından taşanları şiir gemisine yükleyen ve başka yerlere taşıyan bir araçtır. "Denilir ki: Aşık sustuğu zaman helak olur, çünkü o sevgilisini zikretmeli, onu anlatmalıdır. Fakat arif sustuğu zaman yüksek hallere malik olur." Bir zaman gelir söylenecek bir şey kalmaz ve tek iletişim aracı suskunluk olur.

2004'te Yazarlar Birliği Araştırma Ödülü'nü alan kitap Türk İslam Edebiyatı alanında bir kaynak eser olma özelliğine sahip. Baştan sona akıcı bir üslup ve dikkat çekici orijinal tespitlere, zaman zaman da başka eserlere yönelik eleştirilere rastlayacağınız bu kitap, sizi tasavvuf ve şiirin bağlantısı noktasında büyük oranda aydınlatacaktır.

Sufi ve Şiir: Osmanlı Tasavvuf Şiirinin Poetikası
Mahmut Erol Kılıç
İnsan Yayınları
200 sayfa

Misafir Köşesi - 07.04.2011

,

3393

Misafir Köşesi Hakkında

Misafir Köşesi

2010-2017 yılları arasında destek vermiş arkadaşlarımızın yazıları... İlaveten alıntı olmadan ya da talepleri üzerine daha önce yayınlanan yazıları misafir ettiğimiz kalemlerin yazılarını bu profilde paylaşmaktayız.

Sosyal Medya'da Bizi Takip Edin