Kitap Haber

Tarihsel bir metin okuyucusuna, geçmişle bu gün arasındaki sebep-sonuç ilişkisini kurmada yarar sağlayacağı gibi geleceğe ilişkin fikirlerinin de sağlamasını yapmada yardımcı olacaktır. Hele de bu metin Dünyanın büyük bir kısmını siyasi hakimiyeti altına almış, kendisinden önceki medeniyetlerin birikimini bünyesinde toplayarak sentezlemiş bir medeniyet hakkındaysa önemi iki kat artacaktır.

Bugün tarihin kuvvetli öznelerinden biri olmuş olan Osmanlı İmparatorluğunun tarihi mirası üzerine kurulmuş bir ülkenin vatandaşlarıyız. Osmanlı İmparatorluğu hakkında yazılmış yerli ve yabancı bir çok kaynak bulunmaktadır. Bu kaynaklar yaşadığımız yüzyılın sosyal, siyasi ve ekonomik anlamda Osmanlı İmparatorluğunun etkilerinin sürmekte olduğunu doğrular niteliktedir. Dolayısıyla Osmanlı İmparatorluğu henüz tarihe karışmış değildir.

Türkiye Cumhuriyeti Osmanlı etkisinin en çok görüldüğü devlettir hiç şüphesiz. 87 yılı aşkın tarihinde sayısız darbe ye maruz kalmıştır. Yaşanan tecrübelerin modernleşme, uluslaşma, soğuk savaş etkisi gibi bir çok sebeple açıklanması mümkündür. Ancak yaşananların Osmanlı son dönemiyle benzerliği çok açıktır. Dolayısıyla Osmanlı son dönemini anlatan kitapların özellikle incelenmesi ve araştırmaların takip edilmesi gerekmektedir. İbn-i Haldun'un "suyun suya benzediği gibi mazi hale benzer" şeklindeki çıkarsaması doğruluğundan birşey kaybetmemiştir. Ancak küçük bir fark var ki dikkate değerdir: Kuruluşunun henüz başında olan Türkiye Cumhuriyeti Osmanlı İmparatorluğu'nun son yüz yılına ait tecrübeleri yaşamaktadır. Sanırım yazının başında ifade ettiğimiz modernleşme, soğuk savaş gibi etkiler bu anlamda düşünülebilir.

Elimizdeki kitap Can Alpgüvenç'e ait "Sultan Abdüllaziz Han ve Darbeci Paşalar", Osmanlı son dönemine farklı bir açıdan yaklaşıyor. Öyle sanıyorum ki bu bakış Türkiye Cumhuriyeti darbelerine örtük bir özne olarak Osmanlı penceresinden bakmaktır. Kitap Türkiye Cumhuriyetinde Kemalizm şeklinde nükseden modernleşme hareketlerine Islahatlar ve Tanzimat dönemleriyle yapılan başlangıcı anlatmadan Sultan Abdüllaziz dönemini anlatmaya başlamak gibi bir handikapı barındırsa da okuyucunun dikkatinden kaçmayacağını umarız. Ayrıca tarihin anlata geldiği "başarısız padişahlar ve vatan severler" ayrımına o dönemin yatırımları, devlet adamlarının maaş ve mal varlıklarının kaynağının sayısal verilerle bildirilmiş olması sağduyulu bir karşılaştırma için zemin yaratmıştır.

Uluslararası ilişkilerin hız kazandığı bir dönemde yaşıyoruz. Öyleki yurt dışındaki gelişmeler yurt içindeki gelişmelerden önce dikkatleri çekiyor ve etkiliyor. Rusya, İngiltere ve Fransa gibi tarihi "müttefik"lerimizin etkisi güçlenerek artmaktadır. Sanırım bu kitap uluslararası ilişkileri anlamada da yardımcı olacaktır. Yazımızın başında da ifade ettiğimiz gibi elimizdeki kitap Osmanlı son dönemine bakış geliştirirken kadraja Sultan Abdüllaziz dönemini almak ve bunun neticesinde Sultan'ı aklamak gibi bir niyete sahip olduğu izlenimini verse de okurun satır aralarını doldurarak okuyacağını umuyor ve tavsiye ediyoruz.

Sultan Abdüllaziz Han ve Darbeci Paşalar
Can Alpgüvenç
Kaynak Yayınları