Kitap Haber

”kırbaç, zaten yola gelecekler için bahane”

Kitap 20 hikâyeden ve bir önsözden oluşmuş. Denemeleri ve şiirlerine alıştığımız Ayçil’in bu kitabıyla bizde hikâye yazarı olarak isimlendi. Şiirlerindeki ve denemelerindeki doğulu hüznü, doğulu aşkı ve bir ince işçiliğin yansıması olan kelimeleri sur kenti hikâyelerinde açık bir şekilde gördük.

Her hikâye bir diğerine, bir diğeri de her hikâyeye bağlı. Okuduğumuz hikâyelerde kelimelerin bizi alıp götürmesi yazanın maharetinde gizli. Okurken aklımıza kattığımız kelimeler bizde kalsın. Kitabın eşsiz bölümlerinde hikâyesine gönlümüzü kaptırdığımız seyyah olduk. Onun hikâyesini birinci şahsın işlemeli sözlerinde işittik. Seyyaha kaptırdığımız gözlerimizi şehirden şehre giden adımlarıyla ve gönlüne değen hüzünle sağdan soldan duyduğu hikâyelerle birleştirdik. Evet, biliyorduk İbni Battuta’nın seyyahlığını. Orta Çağın en büyük seyyahı olarak anılıyor. Geçtiği ülkeleri ayrıntılı biçimde döktüğü sayfaları ve zamanının Evliya çelebisi olduğunu.

Önsöz kısmında yazanın cümleleri bize kısacık da olsa kitap hakkında bilgi veriyor. Kitabın ana taşıyıcıları İbni Batuta ve Dilber Makbule. Asıl hikâye öyle başlıyordu. Pus ve dumandan sonraydı. Şehir ismi ile uygun sur kenti. Bir sınır kenti. Orada geçen olaylar ve doğanlar aslında bizden biri. Biz kadar doğulu ve biz gibi hayata bakan kişiler.

Kitap ”seyyah İbn Battutta Mahinur’u terk ediyor” hikâyesiyle başlıyor. Artık dönüş için çok geç. Çünkü kendimizi bu ilk hikâyeyle yollara döküyoruz.

”heyecanını yitirmiş her kent hatıralarıyla avunurda.; hatırlarını çoğaltır onları biçimsizleştirir, yeniden üretir, bir süre sonra kendini hatıralarından ayırt edemez olurdu. Kendisine kendisini anlatan ve kendisiden kendisini dinleyen kentlerdi bunlar. Hepsinin de sonları kaçınılmazdı: hatıraları tarafından hatırlanmak. Bir de böyle kentlerde yaşamın tek düzeliği zamanla bazılarının ruhlarını fazlasıyla pıhtılaştırır, o pıhtılaşmış ruh, sahibine olmadık bir son hazırlardır. ”

Hikâye kahramanlarının aynı mekânda yaşamış olması ve olayların aynı kişilerle olması kitabı bir roman haline getirmiş olarak gözükse de aslında kitaptaki hikâyeler herkesin bir hikâyesi var olduğunu da gösterir nitelikte. En azından ben kitabı okurken bunu gördüm. Karşılaştığımız, gördüğümüz, izlediğimiz, konuştuğumuz insanların her birinin hayatın bir diliminde geçirdiği şahane hikâyeleri vardı. Zaten bunlar da olmasaydı hayatın tek düzeliği ortaya çıkacaktı. İnsanların her biri hikâyelerini içlerinde taşırken acaba kaç kişi böyle cesur bir halde ve eşsiz bir tad ile dinleyicilerine sunmuştu.

Her hikâyenin sonuna işlenen cümleler okuduğumuz hikâyenin kısa bir özeti gibi. O hikâyede ne geçmişse o cümle ile vurucu bir son hazırlamış yazan bize. Okuduğumuzda her şey seyrinde akarken son cümlede aklımızı alan cümlelere şahit olduk.

Beni vuran hikâyeyse ”sakine’nin mil çekilmiş gözleri” bir aşkın ve sadakatin ve aslında yanı başımızda duran güzelliğin farkında olmayışımızı, gör diye beklerken o göremediğimiz şeylerin bir zaman sonra yitirdiklerimiz arasında girmesiyle kendi kahrımızdan hangi göğü başımıza indirsek boştur. Hikâyede bunu bariz bir şekilde gördük görünce de kalbimiz sızladı. Bunun karşısında.

”gözlerine mil çekilmiş tek bir gün, gözlerine sürmeler çekilmiş yılların öcünü fazlasıyla aldı benden”

Hikayelerin akıcı dili ve olayların birbirini takip etmesi kitabı elimizden düşürmemeye söz vermişçesine akıp gidiyor. Yazar dilini iyi kullanmış. Kitabı okurken sıkılmamızın nedeni de budur.

Ara ara ders verir şekilde dizilen cümlelerden de alacağımız çok şey oldu.

”Anladım ki; kalbinden uzak düşenin kalbini üfleyip, onu yeniden içimize konduran kuş nefesi vardır. Bu sıradan hikâyemi, benden yüzyıllar sonra gelen biri benim gibi duyarak anlatsın isterim. Desin ki; cevher kararmadıkça, her hayat için tetikte duran bir mucize vardır”

Hüsrev’in söylediklerini heybemize katıp tamam dedik. Olağan sözlerimize olağan dışı anlamlar yükleyene şükürler olsun.

Kitap ”dilber makbule” hikâyesinde toparlanmış olarak sunulmuş Dilber Makbule’nin ağzıyla kitaba bir özet daha geçtik.

Son bölümde Sur kenti’nin talanına gözlerimizi kısarken kitap artık bitmişti. Bizde bıraktıkları ile bize kattıklarıyla, bizde uyandırdıklarıyla…

Yazana teşekkür ederiz.

Sur Kenti Hikayeleri - Ali Ayçil - Timaş Yayınları