Tefsirde Dirayet Metodu, İlahiyat, Ferhat ÖZBADEM

Tefsirde Dirayet Metodu yazısını ve tüm Ferhat ÖZBADEM yazılarını Kitaphaber.com.tr sitemizden okuyabilirsiniz.

Tefsirde Dirayet Metodu

08.02.2013 11:12 - Ferhat ÖZBADEM
Tefsirde Dirayet Metodu

Kur'an-ı Kerim'in ilk müfessiri Hz. Peygamberdir (s). Daha sonra sahabe ayetleri tefsir etmiştir. Peygamber efendimizin(s) ve sahabesinin yaptığı tefsirler rivayetler halinde sahih olarak zamanımıza kadar gelmiştir. Tefsir çeşitleri genel olarak 3 başlık altında ele alınır. Rivayet tefsiri, dirayet tefsiri ve işari tefsir. Tefsirde dirayet metodu isimli çalışma tefsir tarihi ile ilgili kısa bilgiler verdikten sonra dirayet tefsir usulü ile ilgili bilgileri veriyor. Akla ve ilme büyük önem veren ve meseleleri prensip olarak halleden Kur'an-ı Kerim'in dirayet yoluyla da tefsir edildiğini ve bunun gerekliliğini izah ediyor. Tefsirin dirayet türünün kabul ve reddi konusunda var olan ihtilaf noktasında müellif dirayet tefsiri caizdir ve gereklidir görüşünü savunup ispata çalışmaktadır.

Müellif, Kur'an-ı Kerim'in manalarının akıl ve muhakeme yoluyla nasıl anlaşıldığını merak etmiş ve dirayet tefsirinin esaslarının neler olabileceği üzerinde araştırma yapmaya yönelmiştir. Bu konuda Türkçe'de müstakil bir eserin bulunmayışı da müellifin böyle bir çalışma yapmasına vesile olmuştur. Bu eser müellifin doktora tezidir.

Eserde ele alınan konuların iki bölümde ele alınıp incelendiğini söyleyebiliriz. Birinci bölümde: Tefsirin geçirdiği safhalar kısaca gözden geçirilerek, dirayet tefsirinin Asr-ı Saadet'e kadar dayandığı tesbit olunmuş; Hz. Peygamberin, sahabe, tabiin ve tedvin devri müfessirlerinin tefsirlerinden örnekler verilmiştir.İkinci bölümde ise, önce dirayet kelimesinin kapsadığı anlamlar üzerinde durulmuş bu metodla Kur'an-ı Kerim'in tefsir edilip edilemeyeceği hususundaki tartışmalar ortaya konmuştur.

Müteakiben dirayet metodu ile tefsir yazan ehl-i sünnet müfessirlerinin görüşleri belirtilmek üzere eserlerinden örnekler verilmiştir. Ayrıca okuyucunun mukayese yapabilmesi için bazı muhtelif fırka müfessirlerinin tefsirlerinden de bahsedilmiştir.

Tefekkür, araştırma ve yeni problemlerin çözümlenmesi için, ayetlerden hüküm istinbattnda bulunulmasını emir ve tavsiye eden deliller ışığında Kur'an-ı Kerim'in dirayet metodu ile tefsir edilmesi gerekir görüşü ile konular ele alınmıştır.

Dirayet tefsiri yapacak kişinin bir kısım ilimleri bilmesi gerektiği ve bir kısım vasıflara sahip olması gerektiği tefsir ilmi disiplini içinde izah edilmiştir. Ancak bu ilimler sayesinde Kur'an'ın dirayet metodu ile tefsirinin yapılabileceğini ifade edilmiştir. Bu ilimler şöyle sıralanabilir: Lügat (dil), sarf, nahiv, belagat (meani, beyan, bedi), kelam ilmi, fıkıh usulü, nüzul sebepleri ve kıssalar, Nasih-Mensuh, hadis, mücme! ve müphem.

Müellif dirayet tefsiri yapacak kişide olması gereken ilimleri serdederken anlaşılmayan ve itiraz edilebilecek bir cümle kuruyor. "...Allah tarafından hibe olunan ilim. Bu sonuncusu, bildiği ile amil olanlara Allah'ın hibe ettiği hususi bir ilimdir. Kalbinde bidat, kibir, dünyaya aşırı muhabbet, isyankarlıklara meyli bulunan kimse bu sonuncu ilme nail olamaz. Bu ilimlerden başka akli, felsefi ve içtimai ilimlerin bilinmesi de Kur'anın anlaşılmasına yardım eder." Allah'ın hibe ettiği ilim denirken "bildiklerinizi yaşayın bilmediklerinizi Allah size öğretecektir" hakikatine binaen söyleniyorsa sorun yok. Fakat burada dirayet tefsiri yapacak kişi ile ilgili cümle içinde kullanıldığından sanki "keşf" veya "ilham" gibi algılanabiliyor malum cümle. Dirayet tefsiri yapmak için keşf veya ilham ehli olmak gerekmiyor. Müellifin bu konuda daha net ifadeler kullanması gerektiği kanaatindeyim. Yanlış anlamaların ve itirazların olmaması için bu kısmın izah edilmesi gerekiyor.

Kur'an anlaşılmaz bir kitap değildir. O bütün insanlığa tebliğ olunmak, yaşanmak ve anlatılmak için indirilmiş bir kelamdır. Herkes ondan akli durumu ve kültür seviyesi nispetinde faydalanabilir.

İnsanlığın her yönden yükselmesi ve kalkınması için gönderilen Kur'an-ı Kerim'in bütün kısımları aynı derecede açık değildir. Bu sebeple onun bazı kısımları diğer kısımlarını tefsir ve izah eder Zira bir yerde mücmel olarak zikredilen bir husus, başka bir yerde mufassal olarak geçmektedir.

Kur'an-ı Kerim'i insanlara ilk olarak tefsir eden zat Hz. Peygamberdir (s). O, Kur'an-ı ilahi vahyin ışığında tefsir ettiği gibi, kendi rey ve içtihadı ile de izah etmiştir. Sahabe de Hz. Peygamberi örnek alarak, aradıklarını Kitap ve Sünnette bulamadıkları zaman, durum ve ihtiyaca göre rey ve içtihatlarıyla Kur'andan İstinbat etmişlerdir. Tabiin ve onları takibeden nesillerin de aynı şekilde hareket etmiş olduklarını görmekteyiz.

Müellif beyan etmemiş fakat biz okuyucularımız ile günümüzde Türkçe neşredilen dirayet tefsirlerinin bir kısmının adını verelim.

Fizilali Kur'an Seyyid Kutub
Tefhimul Kur'an Mevdudi
El esası fit tefsir Said Havva
Hak dini Kur'an dili Elmalılı Hamdi Yazır
Besairul Kur'an tefsiri Ali Küçük

Tefsirde Dirayet Metodu
Mustafa Çetin
Zemzem Yayınları


Yazar: Ferhat ÖZBADEM - Yayın Tarihi: 08.02.2013 11:12 - Güncelleme Tarihi: 25.11.2021 11:39

,

6354

Ferhat ÖZBADEM Hakkında

Ferhat ÖZBADEM

1979 yılının bir Haziran günü Adıyaman’da dünyaya geldi. İlk, orta ve lise öğrenimini Adıyaman’da bitirdi. Gül Eğitim Yardımlaşma Dayanışma İlmi Araştırmalar Ve İnsan Hakları Derneği kurucu üyesidir. Özgün İrade, Vuslat, AbıHayat ve Yolcu dergisinde şiir ve makaleleri yayınlanan yazar evli dört çocuk babasıdır.

haberdurus.com, zeynepder.org, dunyabizim.com, kitaphaber.com.tr web sitelerinde belli periyotlar ile yazı yazmaktadır.

Yayınlanmış eserleri:

Araştırma-Düşünce: Kur’an’ın Gölgesinde Hz. Muhammed, Cennetin Yolu, Kur’an’ı Nasıl Okumalı, 40 Esas 40 Düstur, Cennetin Anahtarı, Dünden Bugüne İslami Hareket, Edebiyat Gemisinde Düşünce Adamları.

Roman: Muaz, Brezilya, Beşir ve Gazali, Beşir ve Selahaddin Eyyubi, Beşir ve İbn Haldun, Beşir ve Osman Bey, Beşir ve Fatih Sultan Mehmet, Beşir ve Sultan Abdulhamid.

Biyografik Roman: Hasan el Benna, Seyyid Kutub, Mevdudi, Aliya, Malkolm X, Muhammed Ali, Meryem Cemile, Mehmet Akif, Metin Yüksel, Said Halim Paşa, Necip Fazıl Kısakürek, Akif İnan, Ömer Muhtar, Zeynep Gazali.

Tavsiyeler: Hasan el Benna, Said Havva, Yusuf el Karadavi, Hasan en Nedvi, Seyyid Kutub, Mevdudi, Fethi Yeken, Malkolm X, Aliya, Mustafa Meşhur.

Şiir: Ebrulim. Deneme: Ortalama Bir Âşık Olmamı Bekleme Benden.

Ferhat ÖZBADEM ismine kayıtlı 202 yazı bulunmaktadır.

Sosyal Medya'da Bizi Takip Edin