TÜRK EDEBİYATINDA DENEME OKUYUCUSUYLA BULUŞUYOR

TÜRK EDEBİYATINDA DENEME OKUYUCUSUYLA BULUŞUYOR

TÜRK EDEBİYATINDA DENEME OKUYUCUSUYLA BULUŞUYOR

09.06.2020 - Yeni Çıkanlar
TÜRK EDEBİYATINDA DENEME OKUYUCUSUYLA BULUŞUYOR

Hece Yayınları, başlangıcından bu yana yayımladığı bini aşkın kitap, 284. sayısına ulaşan Hece ve 99. sayısı yayımlanan Heceöykü dergilerinin yanında, her biri büyük bir emek, çaba ve sorumluluk bilincinin ürünü olan, kapsamlı ve nitelikli özel sayı geleneğini sürdürüyor ve 40. özel sayı olarak Türk Edebiyatında Deneme Özel Sayısı’nı Haziran 2020’nin ilk günlerinde okuyucusuyla buluşturuyor.

Rasim Özdenören’in öncülüğü ve Ali Karaçalı’nın editörlüğünde 122 yazar ve akademisyenin katkı verdiği 944 sayfalık bu anıtsal özel sayı öncelikle Türk edebiyatında edebî bir tür olarak Deneme’nin ‘bilançosunu çıkarma’yı, başlangıcından bu yana deneme alanında ortaya konulan emeğin topluca görülmesini, adları denemeyle anılan yazarların yakın okumalarla görünür kılınmasını, bilgi ve bilinç düzeyine taşınmasını hedefliyor.

Türk edebiyatında ilk kez bu denli kapsamlı ve yoğun bir emekle ortaya konulan Türk Edebiyatında Deneme Özel Sayısı, denemeye ilişkin geniş ve çok yönlü bir okuma evreni ve açı çeşitliliği sunuyor.

Bu özel sayıda, bir edebî tür olarak denemenin ne olduğu, doğuşu, Batı’daki ilk örnekleri, Türk edebiyatı tarihinde ve günümüzde denemenin nasıl bir seyir izlediği; türün kendi içindeki ivme, yönseme ve uzanımları; diğer türlerle ilişkisi, etkisi, ayrımı ve edebiyatımızda türe katkılarıyla öne çıkan, adları denemeyle birlikte anılan yazarların hem yazınsal bir tür olarak denemeye hem de edebiyat ve düşünce hayatımıza katkıları yakın okumalarla irdelenirken; aynı zamanda toplumun fikir öncüleri olan yazarların düşünce dünyaları üzerinden ülkemizde son yüzyılda yaşanan zihnî dönüşüm ve parçalanmaların, toplumsal ayrışma ve kırılmaların -cumhuriyet, modernleşme, batılılaşma, yerli düşünce vb.- kavramlar üzerinden de yeniden okunup değerlendirildiği, bir yönüyle Türkiye’nin düşünce haritasının bilinç düzlemine taşındığı kapsayıcı ve kuşatıcı bir bakış açısıyla ele alınıyor.

Rasim Özdenören’in yazısında da değindiği gibi “edebiyatın pervasız ve yaramaz türü” olarak da anılan ve okuyucuyla doğrudan ve sıcak bir ilgi kuran deneme, hangi türde yazarsa yazsın yazarların büyük çoğunluğunun kayıtsız kalmadığı bir tür olmuştur. Buna rağmen okuyucuda bulduğu karşılığı edebî kamuda bulamayan deneme türü ilk kez bu denli geniş bir çerçevede ele alınarak edebî kamunun ilgisine sunuluyor.

Edebiyatla ilgilenen genel okurdan başlayarak araştırmacı, akademisyen ve üniversiteler için bir başvuru kaynağı olacak Türk Edebiyatında Dememe Özel Sayısı’nın içeriğinde yer alan ana başlıklar ve yazarlarımızdan bazılarının isimleri şunlardır:

Edebî Bir Tür Olarak Deneme bölümünde: Ahmet İnam, Arif Ay, İbrahim Demirci, Yavuz Demir, Turan Karataş, Ersin Nazif Gürdoğan ve Bilgin Güngör; Dünden Bugüne Deneme bölümünde: İbrahim Demirci, Gürsel Aytaç, Mehmet Sümer, Birsen Karaca, Selma Baş, Dursun Ali Tökel, Kudret Ayşe Yılmaz, Yunus Balcı ve Vural Kaya; Denemenin Sınırları bölümünde: İsa Koyuncu, Vefa Taşdelen, Oğuz Demiralp, Kurtuluş Kayalı ve İsmail Karakurt yazarken, Soruşturma bölümünde on beş yazarımızın denemeye ilişkin görüşleri ile Türk edebiyatında deneme yazarlarının ele alındığı Yakın Okuma bölümünde doksan yazarla ilgili doksan iki yazı yer aldı. Türkçede Deneme Üzerine Yapılan Çalışmalar bölümünü İbrahim Veli Süzer, Bibliyografya bölümünü ise Kemal Temizer hazırladı.

İyi okumalar dileriz.

İÇİNDEKİLER

Rasim Özdenören/ Deneme: Edebiyatın Pervasız ve Yaramaz Türü 7

Ali Karaçalı/ Sunu: İki Dünya Arasında Deneme 11

BİRİNCİ BÖLÜM: EDEBÎ BİR TÜR OLARAK DENEME

Ahmet İnam/ De-Neme 17

Arif Ay/ Deneme Nedir Ne Değildir? 21

İbrahim Demirci/ Denemenin Dengi Yahut Dengesi 23

Yavuz Demir/ Bir Muamma Edebî Tür: Deneme 26

Turan Karataş/ Bir Edebî Tür Olarak Deneme 28

Ersin Nazif Gürdoğan/ Deneme Edebiyat Türleri Arasında Şiirin Süt Kardeşidir 37

Bilgin Güngör/ Denemenin Yapısı: “Ben Ülkesi”nin Sınırlılıkları yahut Sınırsızlıkları 41

İKİNCİ BÖLÜM: DÜNDEN BUGÜNE DENEME

  1. BATI EDEBİYATINDA

İbrahim Demirci/ Denemenin Doğuşu, Montaigne ve Sonrası 53

Gürsel Aytaç/ Thomas Mann’ın Denemeleri 57

Mehmet Sümer/ “Amerikan Dini”nin Peygamberi: Ralph Waldo Emerson ve Denemeciliği 62

Birsen Karaca/ Edebî Bir Tür Olarak Denemenin Rus Edebiyatındaki Yeri 68

  1. TÜRK EDEBİYATINDA

Selma Baş/ Türk Edebiyatında Denemenin Tarihsel Serüveni 73

Dursun Ali Tökel/ Eskiler de Denerlerdi: Bir Denemeci Olarak Şâir 145

Kudret Ayşe Yılmaz/ Divan Edebiyatında Denemeye Varan Arayışlar 150

Yunus Balcı/ Günümüz Türk Edebiyatında Deneme 166

Vural Kaya/ Çocuk Edebiyatında Deneme Türü Üzerine Kısa Bir Değerlendirme 180

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM: DENEMENİN SINIRLARI

İsa Koyuncu/ Deneme ile Bilimsel Yazının Sınırlarında 185

Vefa Taşdelen/ Deneme Boyunca Felsefe, Felsefe Boyunca Deneme 205

Oğuz Demiralp/ Eleştirel Deneme 223

Kurtuluş Kayalı/ Birikimin Yoğunluğunun ve Birikimin Sığlığının Dayattığı Deneme Yazarlığı 226

İsmail Karakurt/ Deneme Denemede Kalmaz 236

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM: SORUŞTURMA

Necati Mert/ Benim İçin Deneme 263

Ali Haydar Haksal 265

Arif Ay 266

Feridun Andaç 267

Mustafa Ruhi Şirin/ İnsanlı Deneme İnsansız Deneme 269

Necip Tosun/ Deneme Neyi Dener 271

Cemal Şakar 274

Yılmaz Daşcıoğlu 275

Gökhan Özcan 276

Ömer Erdem 278

Ali Ayçil/ Deneme ya da ‘Benim Nazarım’ 279

Bâki Ayhan T. 281

Murat Yalçın 282

Hasibe Çerko/ Denemenin Görece Hazzı 283

Abdullah Harmancı 284

BEŞİNCİ BÖLÜM: YAKIN OKUMA/ TÜRK EDEBİYATINDA DENEME YAZARLARI

Elmas Karakaş/ Deneme ve Sohbet Arasında Bir İstanbul Yazarı: Ahmet Rasim 287

Ertan Örgen/ Denemeleri ile Halit Ziya’ya Bir Yer 294

Necmettin Turinay/ Edebiyatımızın Derin Irmağı: Abdülhak Şinasi Hisar 298

Mehmet Narlı/ Musâhabat-ı Yahya Kemal 307

İbrahim Demirci/ Deneme Yazarı Ahmet Haşim 314

Ali Sali/ Lügat Sipariş Edilen Muhalif: Refik Halid Karay 317

Özgül Özbek Giray/ Refi Cevat Ulunay’ın Denemeleri 327

Mustafa Balcı/ İsmail Habib Sevük ve Deneme 334

Uğur Yıkan/ Peyami Safa’nın “Objektif”inden 345

Safiye Gölbaşı/ Yeninin Eskimeyen Temsilcisi: Nurullah Ataç 354

Zelkif Yıldırım/ Felsefeci Nusret Hızır’ın Denemeciliği 360

Dr. Mehmet Kahraman/ Ahmet Hamdi Tanpınar’ın Denemeciliği ve Denemeleri 366

Selmani Karadoğan/ Suut Kemal’in Denemeleri Üzerine 374

Necati Mert/ Selâhattin Batu ve Denemeleri 381

Sema Bayar/ Samiha Ayverdi Denemeciliği: Bir Medeniyet Rüyası 389

Hakan Soydaş/ Bir Deneme Yazarı Olarak Cevdet Kudret’in Dil,

Edebiyat ve Eğitim Üzerine Görüşleri 396

Ceren Selvi/ Mümtaz Turhan’ın Denemeciliği ve Denemeleri 403

Ali Galip Yener/ Sabahattin Eyüboğlu’nun Denemeleri Üzerine 408

Nagihan Şahin/ Bir Öğretmen Denemeci: Sabahattin Eyüboğlu 413

Muhammet Sani Adıgüzel/ Nurettin Topçu: Denemelerle Var Olmak 417

Arif Ay/ Vedat Günyol’un Kendince Denemeleri 425

Ruhi İnan/ Orhan Burian: Kısa Bir Ömre Sığanlar 428

Ali Galip Yener/ Melih Cevdet Anday’ın Denemeciliği Üzerine 435

Suavi Kemal Yazgıç/ Haldun Taner’in Denemeleri 441

Necmettin Turinay/ Mehmet Kaplan’ın Erken Sabah Ayinleri:

Ya Ben Öleyim mi Söylemeyince! 444

Serhat Demirel/ Denemeyi Şiirleştirmek: Behçet Necatigil’in “Lirik Nesirler”i 452

Yusuf Turan Günaydın/ Cemil Meriç’in Deneme Alanında ‘Defter-i Âmal’i 458

Ali Ulvi Temel/ Tarık Buğra’nın Denemeleri 465

Bâki Asiltürk/ Hüseyin Cöntürk’e Eleştirel Bakış 470

Leyla Burcu Dündar/ Binbir Gece Denemecisi: Salâh Birsel 476

Arif Ay/ Denemenin İzinde Bir Yazar: Rauf Mutluay 482

Hüseyin Soylu/ Eleştirel Denemenin Kıyılarında: Asım Bezirci 485

Sercan Ceylan/ Selahattin Hilav: Felsefe ve Edebiyat Sarkacında Eleştirel Denemeler 490

A.Cüneyt Issı/ Geçerken Karşılaşmalar “Önsöz” Yazılarından

Adalet Ağaoğlu’nun Denemeciliğine 495

Nurcan Ankay/ Bir Deneme Yazarı Olarak Bilge Karasu 501

Ali Galip Yener/ Mehmet H. Doğan’ın Denemeciliği Üzerine 506

İsmail Sert/ Deneme Yazarı Cemal Süreya 510

Yılmaz Daşcıoğlu/ Sezai Karakoç’un Denemelerinde Yapı, Biçim ve Düşünce 515

Ali Necip Erdoğan/ Anlam Avcısı Bir Yazı Ermişi: Tahsin Yücel 525

Münire Kevser Baş/ Akşit Göktürk: Deneme ile Eleştiri Arasında 534

Mehmet Şahin Yavuzer/ Kentlerin Dilini Okuyan Yazar: Uğur Kökden 539

İrfan Çevik/ Susa Susa Nuri Pakdil 547

Mücahit Gündoğdu/ Onat Kutlar’ın Denemeleri 565

Tuba Dere/ Ferit Edgü’nün Denemeleri Hakkında Bir Deneme 573

Eyüp Tekin/ Özdemir İnce’nin Denemeleri Üzerine Bir Eleştiri Denemesi 581

Arif Ay/ Doğan Hızlan’ın Denemelerine Bir Yaklaşım Denemesi 588

Mustafa Orçan/ Erol Güngör’de Beş Boyutlu Deneme 591

Müzeyyen Çelik/ Çok Yönlü Bir Edebî Deha: Cahit Zarifoğlu’nun Denemeleri 597

Şaban Sağlık/ Sanatçının Deneme Yazarı Olarak Portresi

yahut Rasim Özdenören’in “Düşünsel Duruş”u 603

Selim Somuncu/ Şiir Çözümleyen Değil Şiir Düğümleyen Denemeler:

Alaeddin Özdenören’in Şiir Yazıları 614

Duran Boz/ Akif İnan’ın ‘Acı Tarlası’ndan Köprü Kurmak 619

Necla Ankay/ Türk Denemeciliğinde Özgün Bir Sima: Önder Şenyapılı 622

Mehmet Kurtoğlu/ Evrensel ve Büyülü Dilin Samimi Denemecisi: Atasoy Müftüoğlu 628

Zeynep Rana/ Kendi Dünyasını Seyre Dalmış Usta: Ahmet Cemal 631

Hayrettin Orhanoğlu/ Murat Belge’nin Denemelerinde Nedenselliğin Boyutları 636

Osman Özbahçe/ Düşmeyen Kale: İsmet Özel 646

Zeynep Sati Yalçın/ Eleştirel Denemenin Öznelliğinde Füsun Akatlı Denemesi 666

Erdem Dönmez/ Taşranın Merkezle Hesaplaşması: Necati Mert’in Denemeleri 673

Banu Altınova/ Gündüz Vassaf’ın Denemeleri ve Denemeciliği 682

Mehmet Kahraman/ Kutlu’nun Hayat Tasavvuru 695

Aziz Kağan Güneş/ Kelimelerin Türevini Almak: Ahmet İnam’ın Denemeciliği 702

Hâle Sert/ Selim İleri’nin Denemeleri: Çiçek, Bahçe İçre 708

Ahmet Sait Akçay/ Karşılaştırmacı, Entelektüel ve Şair: Ebubekir Eroğlu 714

Mehmet Özger/ Ali Haydar Haksal Denemeciliği ve Denemeleri 717

Seher Özkök/ Dil, Melankoli ve Şiir: Oğuz Demiralp’in İki

Deneme Kitabında Denemeyi Şiirlemek 722

Mehmet Aycı/ Gergedanla Güreşmek: Bir Enis Batur Külliyatı Okuma Denemesi 727

Dinçer Eşitgin/ Orhan Pamuk’un Renk Verdiği Düzyazılar 750

Mustafa Köneçoğlu/ Hüseyin Su Denemelerindeki

‘Yük’ ya da ‘Özü Örten Her Şeyi Kırmak’ 754

Âtıf Bedir/ Edebiyat Dergisinin Üç Şair Denemecisi Turan Koç, Arif Ay, Ali Göçer 757

Pınar Alçiçek/ Türk Kültürünü Kadrajına Alan Beşir Ayvazoğlu ve Denemeciliği 766

Rüveyda Durmaz Kılıç/ Nilüfer Kuyaş: “Deneme Yazarlığın Esas Sınavı” 774

Engin Elman/ Feridun Andaç’ın Deneme Dünyası 779

Beyhan Kanter/ Çocuklar İçin, Çocuklarla İlgili Denemelerin Usta Yazarı:

Mustafa Ruhi Şirin 782

Hatice Bildirici/ Patikalar ve Manzara Arasında İmgelerden Kavramlara

Nurdan Gürbilek Denemesi 788

Osman Bayraktar/ İbrahim Demirci’nin Denemeleri 802

Burcu Tütak/ Osman Bayraktar’ın Denemeciliği ve Denemeleri 805

Abdullah Harmancı/ A. Ali Ural Denemeciliği:

Emek mi? İlham mı? Kültürel mi? Duygusal mı? 809

Mahmut Coşkun/ Kuramsal Deneme Sanatı: Necip Tosun 811

Leyla Arsal/ Metin Kayahan Özgül’de Deneme’yi Deneme 815

Mehmet Solak/ Cemal Şakar Ne Söyler? 823

Alpay Doğan Yıldız/ Felsefî Düşünce Sosyolojik Gözlem

Edebî Anlatım ile Yoğrulmuş Denemeler Fatma Barbarosoğlu’nun Denemeleri 830

Mehmet Doruk Kandemir/ Fatma Barbarosoğlu’nun Denemeleri 836

Yunus Nadir Eraslan/ Öykü ve Romana Sığmayan Müktesebattan Taşan Yazılar 841

Bilal Demir/ Ali Galip Yener’in Denemeleri ve Denemeciliği 844

Mehmet Bakır Şengül/ Edebiyatın Tanıklığında Bir Deneme Yazarı: Mustafa Aydoğan 851

Mustafa Uçurum/ Hüseyin Akın’dan Sorgulayan Denemeler Geçidi 857

Özlem Güner/ Gökhan Özcan Denemeleri ve Denemeciliği 861

Alpay Doğan Yıldız/ Ali Ayçil: Kaleminin Merkezinde Şiir Olan Bir Yazardan Denemeler 870

Süleyman Ceran/ “Dünyayı Bir Kenara” Yazan Metinler: İbrahim Tenekeci’nin Denemeleri 875

Hüseyin Kaya/ Duru Bir Irmağın Şarkısı, Mehmet Aycı’nın Denemeciliği 882

Ayşe Ertuş / Denemede Avangard Bir Soluk: Hayriye Ünal ve Denemeciliği 885

Ali Bal/ Denemenin Şiirsel Sesi: Mustafa Uçurum 893

ALTINCI BÖLÜM: TÜRKÇEDE DENEME ÜZERİNE YAPILAN ÇALIŞMALAR

İbrahim Veli Sözer/ Türkçede Deneme Üzerine Yapılmış Çalışmalar Çalışmalar:

Özel Sayılar/ Dosyalar/ Kitaplar/ Tezler/ Deneme Ödülleri Deneme Ödülleri 901

YEDİNCİ BÖLÜM: BİBLİYOGRAFYA

Kemal Temizer/ Türk Edebiyatında Deneme Kitapları Bibliyografyası

Yeni Çıkanlar - 09.06.2020

,

4973

Yeni Çıkanlar Hakkında

Yeni Çıkanlar
Sosyal Medya'da Bizi Takip Edin