Yarım Kalan Hikâye: “Wondrak”

Yarım Kalan Hikâye: “Wondrak”

Yarım Kalan Hikâye: “Wondrak”

03.05.2021 - Necla Dursun
Yarım Kalan Hikâye: “Wondrak”

İçinde üç kısa hikâyenin bulunduğu İş Bankası yayınlarından çıkan Stefan Zweig’in “Lyon’da Düğün” isimli kitabı bu yazımızın konusu, “Wondrak” isimli kısa hikâye ise odak noktamız olacaktır.

“Wondrak” Zweig’in 1914-1916 yılları arasında yazdığı ve yarım kaldığı bilinen bir eseridir. “Yarın Karel'i göndereceklerdi ve sonra yine huzur ve sessizlik olacaktı..." cümlesiyle yarım kalan hikâyeyi, yazarın makalelerini inceleyen Knut Beck tarafından finalize ettiği bilinmektedir.*

Akıntıya Karşı Kürek Çekmek

Hikâye, 1899 yılında Bohemya'nın güneyinde bulunan Dobitzan isimli şehrin yakınlarındaki ormanın deriliklerinde yalnız yaşayan bir kadının hayatını konu almaktadır. Adı Ruzena Sedlak olan bu kadın, doğumsal kusurları sebebiyle kuru bir kafa gibi görünmektedir. Bu nedenle herkes ona "kurukafa" lakabıyla seslenmekte, iletişim kurmak mecburiyetinde olduklarındaysa yüzüne bakmaktan imtina etmektedirler. Toplum tarafından dışlanan Ruzena, bir soyluya ait olan ormandaki av köşkünün ona ayrılan bölümünde yaşamaktadır. Geçimini ise tamamen kendi beden gücüyle ürettiklerini satarak sağlamaktadır. Biçimsiz yüzü nedeniyle ruhsal olarak kendisini kötü hissetmenin sıkıntısıyla boğuşan Ruzena’nın hayatı, sağlıklı insanların incitici davranışlarına katlanmak zorunda kaldığından zorluklarla doludur.

Yaşadığı ev ile şehir arasındaki uzun mesafeye ve kendisiyle dalga geçen insanlara rağmen saatler süren yürüyüşle erişebildiği şehrin pazaryerinde ürünlerini sattığı bir gece evine dönerken tanımadığı üç kişinin saldırısına maruz kalır. Başına gelenin etkisinden kurtulmaya çalıştığı günlerde hamile olduğunu anlar. Hamileliğini kimseye belli etmeden atlatacak şekilde hayatını kurgular ve bunda başarılı olur.

Sağlıklı ve güzel yüzlü bebeğini tek başına dünyaya getirir. Babasının kim olduğunu bilmeyen Ruzena bebeğinin adını “Karel” koyar. Bir bebeğinin olduğu şehirliler tarafından tesadüfen öğrenildiğinde Belediye Kâtibi Wondrak, bebeğin vaftiz edilmesini, nüfus kaydını yapılmasını ve vakti geldiğinde eğitim alması için okula gönderilmesi gerektiğini annesine söyler. Ruzena, vakti geldikçe söylenenleri yaparken yıllar hızla geçer ve Karel on yedi yaşına gelir. O esnada I.Dünya Savaşı patlak verir ve Karel askere çağrılır.

Ruzena oğlunu askere göndermek istemediği için onu ormanda saklar. Bu saklanma sürecinde oğlunun askere gittiğini ve ondan gelen mektuplarla haberleştiğini söyleyerek insanları bu yalana inandırmaya çabalar. Kısa süre sonra gerçek anlaşılır ve asker kaçaklarını aramak üzere görevlendirilen resmi görevliler Ruzena’nın kapısı çalar. Eğitimli köpeklerin hassas burunları sayesinde Karel’in yeri tespit edilir. Ruzena yalvarıp yakarsa da kimseye bir şey dinletemez. Hayata tutunma sebebi ve güç kaynağı olan oğlunu savaş nedeniyle kendisinden koparmalarına engel olmak için uğraşsa da nafiledir. Ruzena’nın (sanki) akıntıya karşı kürek çekmesiyle hikâye son bulur.

Birkaç Çözümleme

Bir annenin tek çocuğunu saklayıp savaşa göndermemesini anlatan hikâye insanı derinden etkilemektedir. Göreve çağrılan Ruzena’nın oğlu ekseninde savaş karşıtı tutumu ve şahsi düşüncelerini vurgulayan Zweig, toplum dışına itilmiş bir karakterle insanlığı analiz ederken “kader” olgusunu sorgulamaktadır. Yazarın özel hayatında savaştan ve kaostan kaçan bir yaşam felsefesi taşıması, bu nedenle dünyanın farklı ülkelerinde hayatını sürdürmesinden hareketle denilebilir ki; umut duygusu çevresinde kümelenen öyküde yazar belki de kendi sıkıntılarına teselli aramaktadır.

Toplum tarafından dışlanmış doğuştan kusurları olan bir bireyin içsel yolculuğunu, hezeyanını ve hesaplaşmalarını anlatan cümleler çıkmaz bir sokakta yürünmekte olunduğu hissini vermektedir. Yazar genelde yaptığı gibi bu hikâyesinde de okuyucuya önce pesimist bir yaklaşımla karamsarlık duygusu verirken devamında çözüm seçeneklerini sıralayarak kahramanla okur arasında içsel bir bağ kurulmasına yardımcı olmaktadır.

Kadınların zorlu yaşantılarıyla şiddet ve tecavüze maruz kalmasının eskiden de var olduğunu, günümüze kadar geçen sürede bu konuda gelişme yaşanmadığını görmek gerçekten üzücü. Bununla birlikte normalin dışında fiziksel eksiklikleri ve engelleriyle doğdukları anda hayata 1-0 yenik başlayanlara karşı toplumun bilinçsiz tutumlarında olumlu yönde bir değişiklik olmayışı da aynı akıbeti paylaşan diğer bir gerçektir. İnsanlık, kaydettiği gelişmişlikle övünürken gündemde kalmayı sürdüren bu iki konu özelinde bir arpa boyu yol alınmayışının ispatı gibidir.

Sonuç

Çılgınca düşüncelere kapılanları, bir saplantının esiri olanları, intihara sürüklenenleri konu ettiği ilginç ve sarsıcı olaylar örgüsüyle hikayeleştirirken oldukça ilginç konular işleyen Zweig’in bu hikâyesi de gayet hayatın içindendir. Bu sebepledir ki; tecavüze uğradıktan sonra tek başına büyüttüğü dünya güzeli bir erkek bebekle hayata karşı güç kazanan Ruzena okuyucuya hiç yabancı gelmemektedir.

Kısa olduğu kadar etkileyici nitelikte olması nedeniyle; kitapkurtlarının sıklıkla yaşadığı ve son zamanlarda oldukça sık duymaya başladığımı “reading slump” olmak yani “kitap okuyamamak” durumunun panzehir olabilecek bir yazar olan Zwig’in eserleri, reading slump olup bu durumu aşmak isteyenler için can simidi görevi görecek türdendir.

*https://tr.wikipedia.org/wiki/Wondrak_(%C3%B6yk%C3%BC) erişim trh: 20.02.2021

Lyon’da Düğün

Stefan Zweig

İş Bankası Yayınları

50 sayfa

Necla Dursun - 03.05.2021

,

283

Necla Dursun Hakkında

Necla Dursun

29 Ekim 1976 Sakarya doğdu ve aynı şehirde büyüdü.

Lisansını Anadolu Üniversitesi İşletme Fakültesi’nde, yüksek lisansını Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Fakültesi Yerel Yönetimler Anabilim Dalı Küresel Şehirler ve İstanbul Araştırmaları Bilim Dalı’nda “Kuzguncuk Semt Tarihini İnsandan Okumak; Bir Seçki ile Şahsiyetler” isimli teziyle tamamladı.

Şehir, şehirleşme, şehirli, kültür, mekan, insan, gündelik yaşam estetiği gibi konularda araştırma yaparak yazılar kaleme almaktadır. Keyif alarak emek verdiği diğer bir konu ise; konusu Balkanlar olan kitaplar hakkında incelemelerde bulunmaktır.   

Finans sektöründe çalışıyor ve İstanbul’da yaşıyor.

Sosyal Medya'da Bizi Takip Edin