Çocuk Yazını’nda Filistin-Üç Kitap Bir Odak, Çocuk, Misafir Köşesi

Çocuk Yazını’nda Filistin-Üç Kitap Bir Odak yazısını ve Misafir Köşesi yazarına ait tüm yazıları Kitaphaber.com.tr sitemizden okuyabilirsiniz.

Çocuk Yazını’nda Filistin-Üç Kitap Bir Odak

05.01.2024 09:00 - Misafir Köşesi
Çocuk Yazını’nda Filistin-Üç Kitap Bir Odak

Fatma Zehra Aydemir yazdı...

Bir ifade ediş biçimi olarak edebiyat, hayatımızın her alanında var olmuştur. Buna göre bütün olaylar ve duygular edebiyatın konusu olabilir. Güzel olanların yanı sıra bazen edebiyat dönemin kötü şartlarını, hastalıkları ve bunları da kapsar biçimde savaşı odağına alır. Buna göre "savaş edebiyatı, savaş sırası ve sonrasında, savaşı anlatacak şekilde yazılmış edebi eserlerin tümünü kapsar".[1]

"Savaş edebiyatı" Filistin'de "direniş edebiyatı" olarak karşımıza çıkar. Çok açıktır ki yetmiş beş yıldır yaşanan ve son dönemde gittikçe şiddetlenen bu duruma savaş demek doğru değildir. Çünkü savaş "devletlerin diplomatik ilişkilerini keserek giriştikleri silahlı mücadele" olarak tanımlanmaktadır. Bunun yerine "bir yeri ele geçirme" anlamına gelen işgal kelimesini kullanmak yerinde olacaktır. Nitekim bu alanda eser verenler de Filistin'deki işgale karşın var olan bir direniş edebiyatından söz eder.

Direniş edebiyatı pek çok yazılı ve sözlü eserde kendini gösterir. Bu eserler kimi zaman uzun yıllar işgale maruz kalan Filistinliler tarafından üretilirken kimi zaman da bize göre yerli ve yabancı kaynaklarla var olur. İşin sözlü kısmında ise film, kısa film ve animasyonların varlığından bahsetmek mümkündür. Bunun yanında farklı türlerde direniş temalı, çocuklara ve yetişkinlere yönelik yazılan eserlerin sayısı da kayda değerdir. Yazılı-sözlü olması veya türü fark etmeksizin direniş edebiyatı bazen sembolize olarak karşımıza çıkabilir. Söz gelimi olay bir orman hikâyesinde yuvası tilki tarafından işgal edilen kuşlarla kurgulanabilirken bazen açıkça ifade edilir. Yetişkinler için yazılan kitaplarda ise farklı türlerin yanında kurmacanın varlığından söz edilebilir.

Kitaphaber Dergisiʼnin "Dünyaların Meselesi: Filistin" başlığıyla yayınlanan yedinci sayısında gerek tek bir yazar tarafından kaleme alınan gerekse derleme olarak kitaplaştırılan eserlerden söz edilmişti. Bu yazının konusu ise Çocuk Yazını'nda Filistin Direniş Edebiyatı-İlk Gençlik Romanları.

Çocuk Yazını bünyesi altında Meryem Selva İnce yönetiminde gerçekleştirilen Akademik Çocuk Yazını atölyesinde, metinleri eleştirel olarak incelemek üzere üç kitap esas alındı. Bunlar Nar Genç etiketiyle Türkçe'ye kazandırılan Zeytinyağının Sırrı[2], Ve Kader Böyle İstedi[3] ve Cesur Balıkçı Kız[4] isimli eserlerdir.

Yetişkinler ve çocuklar için ortaya konulmuş ve konulmakta olan Direniş Edebiyatı, ilk gençlik romanlarında nicelik olarak daha azdır. Bununla birlikte 12-16 yaş grubu olarak düşünülen fakat net olarak sınırlandırılması mümkün olmayan ilk gençlik, hem konuyla ilgilidir, hem de çocuklar için yazılan kitapları okumayacak kadar büyük, büyükler için yazılanları okumayacak kadar çocuktur. Dolayısıyla Filistinli yazarların kaleme aldığı, Nar Genç etiketiyle Türkçe'ye kazandırılan bu metinlerin bu açıdan önemli olduğunu düşünebiliriz.

0001844813001-1 Zeytinyağının Sırrı "Filistin'in en uzun esirlerinden" biri olan Velid Dakka'nın yazdığı bir eserdir. En uzun esir denilmesinin nedeni pek çok Filistinli gibi bir takım haksız suçlamalarla, ansızın hapse atılması ve hapis sürecinin 37 yıldır devam etmesidir. Son zamanlarda kemik iliği kanseri olan Velid Dakka'nın tutukluluğunun haksız ve sebepsiz yere uzatılmasına bir son vermek için resmi makamlar seferber olsa da henüz olumlu bir açıklama alamamışlardır. Yazar hapiste evlenmiş, çocuk sahibi olmuş, yüksek lisans yapmış ve pek çok eser kaleme almıştır. Etisalat Ödülü'nü kazanan Zeyinyağının Sırrı da onlardan biridir.

Velid Dakka'nın yazım tarzı, uzun yıllar hapiste olmasının etkisiyle diğer yazarlara göre farklıdır. Bahsi geçen eseri kendi hayatından esinlenerek yazdığı düşünülebilir. Nitekim gerçek hayatta babasını hiç görmemiş olan Milat, kurguda Cûd olarak karşımıza çıkar. Cûd babasını görmek için duvarı aşacak; elinden ne geliyorsa yapacaktır. Bu macerada ona eşlik edenler ise insanlar değil hayvanlardır. Ayrıca Cûd'a zeytinyağının sırrını yani bir nevi görünmez olmayı öğreten kadim ağaç Ümmü Rumi de onun en büyük destekçilerindendir.

Velid Dakka hayatından esinlenerek yazdığı kurmaca eserinde "Özgürlük Nedir?" ve "Maddiyattan Özgürleşmek" gibi kavramları bir takım mecazlarla anlatmak ister. Ona göre gerçek özgürlük bedeninin hapsedilmesinden sonra elde ettiği düşünce özgürlüğüdür. Düşüncelerin suç sayıldığı işgal altındaki Filistin'de olsa dahi bu, böyledir. Ayrıca yazar en büyük rollerden birini zeytinyağına vererek onun kutsallığını, insan için iyiye kullanırsa faydalı, kötüye kullanırsa zararlı bir araç olduğunu vurgulamaktadır. Sonuç olarak Zeytinyağının Sırrı isimli eser yazarının durumu, özgürlük ve zeytinyağı gibi kavramlar göz önünde bulundurularak okunmalıdır. Görünmezlik açısından bakarsak da, yazıldığı zamanı göz önünde bulundurduğumuzda Filistin'in uluslararası kamuoyundaki görünmeyişine değindiğini düşünebiliriz.

0001844812001-1 Ve Kader Böyle İstedi'de durum hem aynı hem de bir o kadar farklıdır. Nitekim bahsi geçen eserin yazarı bu sefer hapisteki bir düşünce suçlusu değil, bedenen özgür bir doktordur. Filistinlidir. Velid Dakka'nın aksine Filistin'de değil, Dubai'de yaşamaktadır. İşgal meselesine farklı bir bakış açısıyla bakmasındaki etkenlerden birinin de bu olduğu açıktır. Zira yazar Dr. Samer Sakka Amini kitabını "Ben kimim?" sorusu üzerine inşa etmiştir. Ülkemizde ilk gençlik romanı olarak basılan bu eser felsefi bir bakış açısıyla incelenmelidir. Yazar "Ben kimim?" sorgulamasını okuyucuya daha iyi ifade etmek için kitabını Filistinli bir aile tarafından yetiştirilmiş olan İsmail ve Yahudi bir aile tarafından yetiştirilmiş olan Gari karakterleri üzerinden şekillendirir. Onları yetiştiren anne-babaları on sekiz yıl önce doğumhanedeki bir hatadan dolayı ebedi düşmanlarının çocuklarını kendi çocukları gibi yetiştirdiklerini öğrenirler. İsmail ve Gari'nin de bu durumu öğrenmesiyle aileler kendilerini büyük bir dilemmanın içinde bulurlar: "Şimdi ne olacak?" Yazar kurgu içinde kendisini daima hissettirmesi açısından farklı bir okuma deneyimi sunar ve okuyucusuna şunu sorar: "Fikrin ve değerlerin neyin ürünüdür? Gerçekten ben diye bir şey var mı?"

Cesur Balıkçı Kız olarak Türkçe'ye kazandırılan "Sittu'l-Kul" Arapça'da "Anne, eş, kız evlat veya toplum içinde bir birey olarak konumu ne olursa olsun dişinin saygınlığını" ifade etmek için kullanılan bir tabirdir. Kitabın yazarı Tagrid en-Neccar bir kadındır ve kurgusunu da kadın karakter üzerine inşa eder. Önceki yazarlar gibi Cesur Balıkçı Kız'ın yazarı da –Ürdün'de ikamet eden- Filistinlidir. Nekbe'den üç yıl sonra dünyaya gelmiş ve topraklarından sürgün edilmişlerdir. Bu bağlamda yazar hiçbir zaman Filistin'de yaşamamıştır. Onun bu konudaki birikimi ise küçüklüğünden itibaren ailesinin anlattığı hikâyelerdir. Dolayısıyla Tagrid en-Neccar dışardan yazan bir Filistinli olarak okuyucusuna Velid Dakka'dan veya Samer Sakka Amini'den daha farklı bir pencere açar.

71ihr3oj6l-_sy466_Diğerlerine kıyasla Cesur Balıkçı Kız ilk gençlik romanı kapsamında değerlendirdiğimizde daha başarılı bir şekilde karşımıza çıkar. Ana karakter olan Yüsra güçlü bir kızdır. Her ne kadar ileri görüşlü bir aileye sahip olsa da toplum baskısından dolayı denize açılmasına onay verilmez. Fakat bir süre sonra geçimlerini sağlamak için buna mecbur kalır. Bu süreçte onu destekleyenler şehit düşmüş abisinin arkadaşları, ilk başlarda dirense de sonradan kızıyla gurur duyan babası ve zamanla toplumun geri kalanıdır. Gerek cesur balıkçı kız Yüsra ile röportaj yapmak isteyen, Rachel Corrie'yi anımsatan kadın gazetecinin varlığı, gerekse Mavi Marmara'dan bahsetmesiyle gerçeklik ilişkisi kuran kitap, genç okuyucu için etkileyici bir deneyim sunmaktadır.

Sonuç olarak, Filistinli yazarlar tarafından kaleme alınan ilk gençlik romanlarını yazarlarının ve yazdıkları zamanın şartlarını göz önünde bulundurarak okumakta fayda vardır. Bu konuda yazılan eserlerin her biri gerek edebiyat gerek tarihi bir belge olması açısından oldukça değerlidir. Bu konuda bizlere düşen eserleri daha fazla araştırmak ve hak ettiği şekilde derinlemesine okuma yapmaktır.

[1] Duman, Harun. "Savaş Edebiyatı". Türk Dili ve Edebiyatı Dergisi. 2018. Cilt: 58, Sayı: 1, sf: 99-110

[2] Dakka, Velid. Zeytinyağının Sırrı. İstanbul: Nar Genç Yayınları, 2019.

[3] Amini, Samer Sakka. Ve Kader Böyle İstedi. İstanbul: Nar Genç Yayınları, 2019.

[4] Neccar, Tagrid. Cesur Balıkçı Kız. İstanbul: Nar Genç Yayınları, 2019.


Yazar: Misafir Köşesi - Yayın Tarihi: 05.01.2024 09:00 - Güncelleme Tarihi: 03.01.2024 09:55
897

Misafir Köşesi Hakkında

Misafir Köşesi

Kitaphaber ailesine misafir olmuş konuk yazarların yazılarını bu profilde bulabilirsiniz.

Misafir Köşesi ismine kayıtlı 1049 yazı bulunmaktadır.