Dünya Masalları: Hint Masalları, Çocuk, A. Erkan AKAY

Dünya Masalları: Hint Masalları yazısını ve A. Erkan AKAY yazarına ait tüm yazıları Kitaphaber.com.tr sitemizden okuyabilirsiniz.

Dünya Masalları: Hint Masalları

01.02.2022 09:00 - A. Erkan AKAY
Dünya Masalları: Hint Masalları

Derleyicimiz Joseph Jacobs İngiliz ve Kelt masalları etrafında Avrupa masallarıyla derinlemesine ilgilenmiş, bu masalların bazılarını resimli çocuk kitapları olarak da sunmuş, Avustralyalı bir halk bilimci, çevirmen, eleştirmen ve yazar. "Üç Küçük Domuzcuk" masalını dünya çapında üne kavuşturan ta kendisi. Ayrıca 'Binbir Gece Masalları'nı da Batı dünyasıyla buluşturanlardan biri. Kitap; bize, masalı böylesine içselleştirmiş birinin derlemesini okuduğumuzu henüz başlarında hissettiriyor ve insanı sarıyor. Sadeliği, açıklığı ve doğrudanlığıyla masal anlatısının hakkını veriyor. Yardımseverliğin işleniş tarzı buraya kadar tamamladığımız sekiz kitaptan farklı değil; Eskimo ya da İskandinav masallarında rastladığımız hayvanlarla yardımlaşma öğesine burada da aynıyla rastlıyoruz. Bu kitabın farkı ise zincirleme kurgunun ana fikirden kopmamayı başarması, dallanıp budaklanmadan, çocuğa görelik ölçütüne en uygun şekilde anlatısını tamamlayabilmesi.

Kitabın sekizinci masalı olan "Aşık Leyla" bildiklerimizden çok farklı bir "Leyla ile Mecnun" masalı. Bu hikâyenin Fuzuli'de kemâle erene dek çeşit çeşit anlatımla dilden dile dolaştığını biliyoruz ancak Hint illerinde, insan canını bitkiden hayvana, kılıktan kılığa sokabilen inancın ve erkek-kadın konumlandırmalarındaki farkın etkileri ile bambaşka bir boyuta taşınmış gibi. Mecnun'u aramakla ömrünü tüketenin Leyla olduğunu, balık karnında yol alıp ifritlere, çirkin yaşlı kadınlara, köpeğe dönüştüğünü, saf Mecnun'u ölümlerden kurtardığını, ona tekrar tekrar hayat verdiğini anlatalım ve bu renkli masalla ilgili merak uyandırmış olalım. İkinci kez bu masalda rastladığım ve takip eden masallarda da sık sık karşılaştığım "ahmaklık derecesindeki saflık" vurgusunu önemsedim. İnsanları hak etmeyene, kötüye bile iyilik yapmaya yönlendirerek ve bunun doğruluğuna inanarak irdelenmiş. Maktulün mucizevi şekilde hayata döndükten sonra katilini de hayata döndürmek istemesi belki bedenden bedene girilebilen, tekrar tekrar dirilip yaşanabilen bir inanç dünyaları olduğu için daha olağan görülüyor olabilir. İlaveten iyilik yaparken karşılık beklemenin doğru bulunmadığı, iyilik karşısında ihanet ve kötülüğün de yadırganmadan kabullenilebileceği bir inanç sistemine ilk kez bu kitapta rastlamış olduk. Bu arada inanç öğesi ve etnik özel isimler mümkün olduğunca az kullanılarak okurun kafa karışıklıklarından kurtarılmış olduğunu ve bunun beni çok memnun eden bir incelik olduğunu belirtmeliyim.

Bu kitapta, tüm masallara değinmemize yer bırakmayacak özel masallar var. "Kâhinin Oğlu" da bunlardan biri. "Kuyumcular güvenilmez adamlardır. Zaman zaman kendime insanlardan ziyafet çeksem de bir kaplan olan bana, kanını donduracak ısırıkları olan bir yılana veya evinde binlerce yaramazlık yapan bir sıçana bile güvenebilirsin ama bir kuyumcuya asla!" İnsanın çiğ süt emmişliği ölümden sonra mutluluk vaadiyle birleşiyor ve insanı tanrılığa ulaştıracak düzeyde bir iyilik hedefi bu masalda da tekrarlanıyor.

Kısacık "Geveze Tosbağa" masalı yersiz konuşmamayı öğütleyen tertemiz bir masal. İnsanın kral da olsa öğüde muhtaç olduğunu, kral da olsa gerekmedikçe konuşmaması gerektiğini usulca zihinlere işleyiveriyor. Masala zeval getirecek en ufak bir öğeye rastlamıyoruz.

Ustalıkla bezenmiş "Yedi Kraliçenin Oğlu" masalı yalanın göz boyayan bir büyü olduğunu, doğruluğunsa bu büyüyü bozup göz bağlarından kurtaracak yegâne çare olduğunu yine doğrusal bir kurguyla anlatmış. Doğrudan ayrılmayan her insan dara düşmekten muaf olmadığını bilir ama aynı zamanda kendi kudreti dışında bir gözetimle o darlıktan feraha kavuşacağı umudunu da taşır. Hikâyedeki prens tam olarak bu ilâhî gözetimle huzura eriyor.

"Krallar İçin Bir Ders" masalı, ülkelerini mahkemelerin kapanmasını sağlayacak kadar yüksek bir adalete kavuşturan iki kralın bir köprüde karşılaşmasını ve köprüden kimin geçeceğine erdemlerini kıyaslayarak karar verişlerini anlatıyor. Kısa ve öz ama bu defa şiirsel de bir ders. "Güçlüyü gücüyle devirir Mallika, mazlumu tatlılıkla, zalimi zulümle zapt eder Mallika, iyiyi ihsanla." diyen Mallika'ya karşı çıtayı bir kademe daha yukarı taşıyıp"öfkeyi yener sakinlikle, kötülüğüyse iyilikle, cimriyi kazanır hediyelerle, yalancıyı ise hakikatle." diyen ve yolu açtıran Benares kralı.

"Çiftçi ve Tefeci" masalı Amerikan masalları dışında henüz konu edildiğine rastlamadığım tefecilik meselesine değinmiş. Sihirle bile alt edilemeyen, sihirden bile faiz üreten tefeciden kurtulmak için bir gözünden vazgeçmesi gereken çiftçinin hikâyesi oldukça manidar.

Kitabın en uzun ama buna rağmen takipçisinin kaybolmasına izin vermeyen masalı "Alnında Ay Çenesinde Yıldız Olan Çocuk" Hint masallarının sonsuz iyilik öğretisinden muaf tutulmuş gibi; ömürlük bir çabanın sonunda gerektiği kadar intikamla ve herkesin hak ettiğini aldığı bir sonla bitiyor. Hemen akabindeki "Prens ve Fakir" masalı da aynı hikâyeyi ve hatta aynı temayla özet olarak işlemiş.

"Balık Neden Güldü?" hikmetli insanların anlayabileceği hikmetli sözleri diyaloğa çevirmiş bir masal. İnce düşünmenin bizi bayağı bir dilden uzaklaştıracağını, ancak o dilden anlayanlarla bir arada rahata erebileceğimizi de gösteriyor. Üzerinde ikramlar edildiği için şehir görünen bir mezarlık, selamsız insanları yüzünden mezarlık görünen bir şehir bu masaldan güzel bir hisse. "Keçe Saçlı İfrit" masalında kutsal üstat, inancından şüpheye düşen bir budisti, azizliğe eriştirecek bir hikâye anlatıyor. En azılı düşmanı olan kendi şeytanıyla savaşan insanın, sonuç ne olursa olsun sadece yolundan dönmemekle, iyiliğin gücünün farkında olmakla bile kazanmış sayılacağını açıklıyor. İnsanın içinde sakladığı iyilik, onu yutan ifriti parçalayacaktır ve bu nedenle iyiliği koruyan insan karşısında pes eden hep ifrit olacaktır mesajı verilmiş.

"Fildişi Şehir ve Peri Prenses" daha önce Moğol Masallarında da çok benzerine rastladığımız bir yoldaşlık hikâyesi. Dostluğun aşktan önce geldiği, aşk uğruna ihanetin göze alınmadığı ender masallardan güzel bir kurgu. Hataların telafisi olabileceğini göstermesi açısından da çocuğa görelilik ölçütüne uygun.

Kitabımız vefa, diğerkâmlık, kötü huylularla dost olmaya çalışmanın gereksizliği konularını işleyen iki kısa masalla sona eriyor. Dilinden hoşnut olduğumuz, İran-Moğol uçlarından yontulmuş, kutsalla etkileşimi yumuşak, çevirisi hatasız, dizgisi ihmal edilebilir iki küçük nazarlık hata içeren Hint Masalları Hindistan ahalisi hakkında bize duyumsattıklarını da göz önünde bulundurursak on üzerinden sekizi kapıyor. Masalları derleyen İngiliz sosyal bilimci, halk bilimci, edebiyat meraklısı Joseph Jacobs'a toprağı bol olsun dileğiyle ve çevirmenimiz Ayşe Çevik'e teşekkür ederek dünya masalları gezintimize devam edelim.

HİNT MASALLARI

Joseph Jacobs

Çev. Ayşe Çevik

Salt Okur Yayınevi


Yazar: A. Erkan AKAY - Yayın Tarihi: 01.02.2022 09:00 - Güncelleme Tarihi: 01.02.2022 10:22
1695

A. Erkan AKAY Hakkında

A. Erkan AKAY

1981 İstanbul doğumludur. İstanbul Teknik Üniversitesi Gıda Mühendisliği bölümünden mezun olmuştur. 2008 yılından bu yana Konya'da yaşamaktadır. İki evlat babası, iki evlat amcası, ikisinin de eniştesidir.

Spora, edebiyata ve küçükleri eğlemeye ilgisi çocukluğundan beri devam etmektedir. 2012-2020 yılları arasında Bilgin Atıcılık Spor Kulübü Kurucu Yönetim Kurulu Üyeliği, 2015-2020 yılları arasında Türkiye Atıcılık Federasyonu Teknik Kurul Başkanlığı, 2017-2020 yılları arasında Türkiye Olimpiyatlara Hazırlık Merkezleri Atıcılık Komisyonu Üyeliği ve İl Branş Sorumluluğu görevlerini yürüterek ulusal ve uluslararası düzeyde başarıya ulaşmış birçok sporcunun yetişmesine katkıda bulunmuştur. Destek AFAD gönüllüsüdür.

2017 yılında, kardeşinin bir hayali olan “Hayallerin Karın Doyursun” isimli kitaba katkılarından sonra, hep arzuladığı çocuk kitapları yazımının önü açılmıştır. Yayımlanmış 14 kitabı bulunmaktadır. Edebistan, Eğitim Her Yerde, Dilhane, Masal Dergisi gibi çeşitli sanal dergilerde, Hece ve MEB Özel Eğitim Çocuk Dergisi gibi matbu dergilerde deneme, makale ve şiirleri yayımlanmıştır.

Farkındadır ki her yazılan okunmaz ama okunanlar da ancak yazılanlardır. Yaşadıkça anlamını kaybeden sonsuz sözler arasından zarurî olanlara tutunuyor.

Dualarınızı bekler.

A. Erkan AKAY ismine kayıtlı 149 yazı bulunmaktadır.

Yazarımıza ait 10 kitap bulunmaktadır.

Twitter Facebook Instagram mastodon/Threads LinkedIn YouTube Kişisel Kitap Satış Sitesi Kitapyurdu.com