William Zinsser’ın İyi Yazmak Üzerine 25 Tavsiyesi-Düz, Edebiyat, Faik ÖCAL

William Zinsser’ın İyi Yazmak Üzerine 25 Tavsiyesi-Düzyazı İçin Yol Haritası yazısını ve Faik ÖCAL yazarına ait tüm yazıları Kitaphaber.com.tr

William Zinsser’ın İyi Yazmak Üzerine 25 Tavsiyesi-Düzyazı İçin Yol Haritası

14.04.2023 09:00 - Faik ÖCAL
William Zinsser’ın İyi Yazmak Üzerine 25 Tavsiyesi-Düzyazı İçin Yol Haritası

1-Alışveriş: Sonuçta yazar okurlarına bir ürün sunmaktadır. Bu ürünün yerini bulması için yazar "yerini" doğru seçmeli ve ürününü insani değerler ve samimi duygularla yaratmalıdır. Bunun yaptıktan sonra dilin etkili bir seviyede açıklığı ve gücü sağlanır.

2-Basitlik: Neyi nasıl yazacağını bilen, kafasında herhangi bir bulanıklık yada karışıklık olmadığı için basit ve sade yazar. Basit yazmak, düşüncesindeki her şeyi açıklığa kavuşturmaktır. Basit yazmak, gereksiz ayrıntılardan kurtulup etkili anlatım gücünü elde etmektir.

3-Dağınıklık: Her metnin bir "merkez üssü" vardır/olmalıdır. Merkez üssü olmayan yazılar karışık olur. Merkez üslü yazılar bir amaca göre yazılır, basit ve açık olur. Yazar metnini bir merkez üsse göre yazmalıdır. Merkez üs: Her kelimeyi yerli yerinde ve bir amaca göre kullanmak. Amaçsız kullanılan kelimeler merkez üssünü ortadan kaldırır, metni boğar, okuru bıktırır. Belki de çoğu kitabı yarıda bırakmamızın nedeni onların merkez üssünden yoksun olmalarıdır.

4-Tarz: Kendi tarzını yaratan yazarlar rahattırlar ve kendilerine güvenirler. Kendi kimliği ve fikriyle ortaya çıkan yazarlar kendi tarzlarını yaratırlar. Yazar, benlik sahibidir ve kendi benliğiyle düşünür, kurgular, yazar. Yazar ve metin arasında başkaları olmamalıdır. Herkes yazar olabilir ama kendi tarzını yaratanlar, iyi yazarlardır. İyi, gerçek olan, yarınlara kalacak olan, söyleyecek sözü olan…

5-Kitle: Yazar kim için yazar yada kimin için yazar? Gerçek yazarlar kendi için yazarlar, kimin için yazmaları gerektiği kaygısı duymazlar. Bir yazar kendisi için yazıyorsa, sırf kendisi için yazdığı için kendi hedef kitlesi kendiliğinden meydana gelir. Hedef kitle, bir alıcı olarak orada bekliyordur.

6-Kelimeler: Her yazar iyi yada kötü, kalıcı yada geçici, olumlu yada olumsuz bir iz bırakır. Bir yazar (aynı zamanda bir insan) için asıl olan, iyi, kalıcı ve olumlu bir iz bırakmaktır. Yazar iz sürer, kendi dilinin lügatinde. Sonra sürülen izler silinir, geriye sadece kendi izi kalır. Kendi izi, yani kendi kelimeleriyle yazılmış ahenkli, ritmik ve dokunaklı metinler. İz sürmeyen silinir, unutulur gider. İz süren kalır, bugünden yarına. İz sürmek, kendi kelimeleriyle sonsuzluğa haykırmak: Ben varım ve hep var olacağım!

7-Kullanım: Dilin ruhunu yakalayarak kendine ait kelimeleri bulmaktır. Yazar kendine ait kelimelerle metnin varoluş sebebini basitçe ve açıkça ifade eder. Her devrin kullandığı kelimeler farklıdır. Bunlar ihtiyaca göre kullanılırlar, işleri bitince bir kenara atılırlar. Asil yazar kendi kelimeleriyle zamana ve mekana meydan okuyan kişidir.

8-Bütünlük: Başta zaman, mekan ve kişiler olmak üzere her şey doğru seçilmelidir. Doğru seçim, düzgün akışı sağlar. Bütünlük yazarın elindeki sözcük taşlarıyla mükemmel ve gözalıcı bir yapı (metin) meydana getirmesidir. Yapı mükemmeldir; ne eksin ne de fazla bir sözcük taşı vardır. Yapı göz alıcıdır; söz taşlarından bir ahenk, bir sanat yapıtı meydana getirilmiştir.

9-Baş ve Son: Metnin başlangıcını sonunda, sonunu başlangıcında tutmak gerekir. Başlangıç ve son arasında da metnin ana teması işlenmelidir. Başlangıçtaki merak, metnin ana temasını sonuca bağlayan işaret fişeğidir. Uygun işaret fişeğini bulup yerinde kullanan yazarlar nitelikli metinler ortaya koyarlar.

10-Ufak Tefek Şeyler: Yazar yazdığının hakkını vermelidir. Her şeyi en ince ayrıntısına kadar düşünmelidir. Yazar bilir ki yanlış bir gramer hatası, beyaz koyunların içindeki siyah koyun gibi sırıtır. İşinin ehli olan yazarlar böyle hatalara sebebiyet vermezler. Onlar büyük bir sabırla yapıtlarını meydana getirirler.

11-Edebi Tür Olarak Nesir: Yazı yazmayı öğrenmenin yolu nesirden (düzyazı) geçer. İyi bir motivasyonla nesir alanında nitelikli yazılar yazılabilir. Her yazar adayı nesirde kendi yolunu bulabilir.

12-İnsanlar Hakkında Yazmak: Röportaj: "Yazmak kamuya karşı bir sorumluluk" olduğu için, yazar asla gerçeklerden taviz vermemelidir. İyi yazar gerçek ile kurgu arasında yeni yollar, yeni başlangıçlar, yeni imkanlar yaratan kişidir.

13-Mekanlar Hakkında Yazmak: Gezi Yazısı: İyi bir gezi yazısı yazmak için o yerin insanına ve hayatına karışmak gerekir. Bu yapıldıktan sonra o yeri diğer yerlerden ayıran özellikleri belirleyip çıkarımlar elde etmek gerekir. Gezilecek her yerin ayrı bir gözü vardır. Gezi yazarı o gözü görmeli, o gözle içeriden bir bakışla o yerin insanlarına ve hayatına bakmalıdır. Yaşamak yeni şeyler bulmaktır. Gezi yazarlarının görevi okurlarına yeni şeyler bulmayı göstermektir.

14-Kendiniz Hakkında Yazmak: Anı Yazısı: Geç olmadan ve bencillik tuzağına düşmeden kendimiz hakkında yazmayı öğrenmeliyiz. Bizi biz yapan anılarımızı bulup ölümsüzleştirmenin yolu, kendi olmamızdan geçer. Kendimiz olmak, içimizdeki saklı yazgımızdır. Kendimiz olmak, geçmişimizde yitirdiğimiz sözümüzdür. Kendimiz olmak, şarkısını arayan sesimizdir.

15-Bilim ve Teknoloji: Yazmak, kafamızdaki düşüncelerin fotoğrafını çekmektir. Yazmak, sesli düşünmektir. Yazmak, düşüncelerimizi bir metinde derli toplu olarak bir araya getirmektir. Bilim ve teknoloji yazılarında esas olan, belli bir düzene göre bilgi akışını sağlamak ve çıkarımların önünü açmaktır.

16-İş Yazısı: İş İçin Yazının Kullanımı: Yazı kişiliktir. Yazı, yazarın kişiliğini yansıtır. Olgun, alçakgönüllü ve berrak düşünen yazarların yazısı da sade ve anlaşılır, güzel ve etkileyici, samimi ve doyurucu olur. Hırslı ve kibirli yazarların yazdıkları karışık ve bulanık, itici ve cafcaflı, soğuk ve yavan olur. Kendindeki kusurları gideren yazar, yazısını da yanlışları da düzeltmiş olur.

17-Spor: Hangi konuda yazıyorsak yazalım fark etmez, öncelikle yazdığımız konuya hakim olmalıyız. Konunun tarihi, siyasi, kültürel vb. her boyutunu bilmekle birlikte, dününü, bugününü de iyi bilmek lazım. Konunun öznesi ile nesnesini ayırt etmek için işimizin onurunu her şeyden üstün tutmak gerekir. Onur, her kese hak ettiği değeri vermektir. Onur, yaptığımız işe saygı duymaktır. Onur, okuru doğru bilgilerle ödüllendirmektir.

18-Sanat Hakkında Yazmak: Fikrimizi düzgün ve sağlam ifade etmeliyiz. Öncelikle edebiyat ormanında hangi sanat ağacını anlatmak istediğimizi bilmeliyiz. Sonra o sanat ağacını her açıdan göstermeliyiz. Kokusunu hissettirmeliyiz, sesini duyurmalıyız. İyi bir yazar sanat ağacını damarlarının uzandığı yere kadar anlatır, ötesini hissettirir. Her satırda sanat ağacının sesini, rengini, gücünü duymazsak ve toprağının kokusunu alamıyorsak o yazı amacına ulaşmamış demektir. Okur, sanat ağacıyla iç içe geçmelidir. Okur, kendini o sanat ağacı gibi düşünmelidir. Okur, düşüncesiyle sanat ağacının damarlarını takip etmelidir, ötesinde yolculuğuna devam etmelidir.

19-Mizah: Mizah yazarı normal insanların gözünden kaçırdıklarını muzip bir bakışla bize gösteren kişidir. Ne zaman ki insan varlığını ayakta tutan gerçekler aşınmaya başlar, o zaman mizah yazarlarına iş düşer. Mizah yazarı mizahıyla insanı özüne çağırır. Bunun birçok çeşidi vardır. Humour, hiciv, fıkra, karikatür vs. bunlardan birkaçıdır.

20-Sesinizin Tınısı: Ben'imiz ruhumuzun yeryüzüne düşen gölgesidir. Gölgesini görenler benlik sahibi olur, sesinin tınısını yakalar, kendi şarkısını en gür sesiyle okur. Sesinin tınısını yakalayan yazar her konuya kendi benlik penceresinden bakar. Bakış açıları ve görünümler değişebilir ama benlik penceresi içeriden tutulmuştur, kendi ezgisine kurulmuştur.

21-Haz, Korku ve Güven: İyi bir eser şu şartlara haizdir: Esaslı bir araştırma, zeka ve insanlık. Esaslı bir araştırma ile korku dağları yıkılır, zeka ile yapılan işten sonsuz zevk alınır ve insani bir yaklaşımla okur ve yazar arsında sarsılmaz bir güven oluşur.

22-Nihai Ürünün Despotluğu: Niyetini sağlam olan yazar içinde nitelikli eseri barındırdığını bilir. İyi bir eser yaratmak için yola çıkarız. Aslında aradığımız kendi sesimiz, kendi sözümüz, kendi yolumuzdur. Arayışlarımıza yön veren niyetimizdir. Niyetimiz ben'imizi yeniden yaratmaksa, "nihai ürün" kendiliğinde gelecektir. Yok, niyetimiz başkalarına yaranmaksa nihai ürün elimize ayağımıza dolaşacaktır.

23-Yazarın Kararları: Yerini ve yurdunu terk etmeyi göze alamayanlar yeni hikayeler yaşamazlar, yazamazlar. Çoğu zaman kurguyu zenginleştiren yolculuklardır, yolculukları güzelleştiren de kurgulardır. Yazarın kalemi yeni başlangıçların adresi olmalıdır. Yazarın kalbi geri dönmelerin yurdu olmalıdır. Yazarın dünyası gerçek ve hayalin harmanlanması ve ötesi olmalıdır.

24-Aile Tarihi ve Anı Yazısı Yazmak: Ancak kendi hatıralarına bekçilik yapabilirsin. Bırak her kes kendi hatıralarına bekçilik yapsın. Hatıralarını kendi gözyaşlarınla ve alın terinle yoğur ve kutsa. Sonra da tek tek yazmaya başla hissettiklerini.

25-Yazabildiğin Kadar İyi Yaz: Kaderin ipleri önümüzdedir. Yazar elleriyle uzanıp o ipleri alır ve sabırla ipleri dokur. İyi eserler böyle ortaya çıkar. İyi niyetle alınmış kararlarla iyi eserler ortaya çıkar. Yoğunlaşmak. Ne istediğimizi bilmek ve istediğimize ulaşana kadar çalışmak. Her yerde ve hiç görünmeden çalışmak.

İyi Yazmak Üzerine-Düzyazı İçin Yol Haritası

William Zinsser

Yayın Yön. Kaan Çaydamlı

Altıkırkbeş Yayın

317 sayfa

Kadıköy 2018


Yazar: Faik ÖCAL - Yayın Tarihi: 14.04.2023 09:00 - Güncelleme Tarihi: 01.03.2023 23:24
1313

Faik ÖCAL Hakkında

Faik ÖCAL

2000’de Cumhuriyet Üniversitesi Sosyoloji mezunu... 2004 yılında Franz Kafka’nın Romanlarında Birey ve Devlet İlişkisi üzerine yaptığı tez ile yüksek lisansını yaptı.

Çeşitli sitelerde ve dergilerde yazıları çıkmakla birlikte 2008’den beri düzenli olarak Yolcu Dergisi’nde yazılar yazmaktadır.

 

Yayımlanmış Kitapları:

Yitik Anılar Şehri, Erguvan Yayınları, 2008.
Aziz ve Aciz Emanetçi, Erguvan Yayınları, 2008.
Dört Mevsim Beş Vakit Hüzün, Roza Yayınları, 2012.
Uzaktaki, Az Kitap, 2021.
101 Kürtçe Roman 1. Cild, Sitav Yayınları, 2022.
Beyaz Hüzün, Az Kitap, 2022
Yeni Bir Aydınlanma Felsefesi, Zilan Akademi, 2023
Deprem Günlüğü, KDY, 2023 

İnstagram: faikocal02

Twitter: @ocal_faik

Faik ÖCAL ismine kayıtlı 70 yazı bulunmaktadır.

Yazarımıza ait 7 kitap bulunmaktadır.