15 Maddede Eşrefoğlu Rûmî, Kara Tahta, Bilal CAN

15 Maddede Eşrefoğlu Rûmî yazısını ve Bilal CAN yazarına ait tüm yazıları Kitaphaber.com.tr sitemizden okuyabilirsiniz.

15 Maddede Eşrefoğlu Rûmî

12.06.2024 12:25 - Bilal CAN
15 Maddede Eşrefoğlu Rûmî

1. Asıl ismi Abdullah bin Eşref bin Muhammed Mısrî. Babası Eşref Efendi, Mısır'dan İznik'e göç etti. İznikli olduğu için ismi sık sık "İznikî" diye de anılır. Seyyid'tir.

2. Hacı Bayram-ı Veli'nin talebesi olduğunda 40 yaşındadır. İlim sahibi olmasının yanında hilm ve edep sahibidir. Önce Bursa'daki Emir Sultan Hazretleri'ne bağlanmak için dergâhına gider; "Bizi bendeliğe kabul edip irşad buyurun" der. Fakat Emir Sultan Hazretleri onu Hacı Bayram-ı Veli Hazretleri'ne yönlendirir.

3. "Üstadın huzurunda lüzumsuz konuşmak edebe aykırıdır" düsturunca sual olunmadıkça şeyhinin huzurunda hiç konuşmaz. On bir sene şeyhinin dergâhında hizmet eder. Hacı Bayram-ı Veli Hazretleri'nin kızı ile evlenir.

4. Şeyhinden izin alarak Bayramiyye tarikatını yaymak için İznik'e gitti. Fakat şeyhinin hasreti ağır bastığı için Ankara'ya geri döndü. Dergâhta bir süre kaldıktan sonra şeyhinin emriyle Kadirilik yolunu öğrenmesi amacıyla Hama şehrindeki Abdülkâdir-i Geylânî Hazretleri'nin torunlarından Şeyh Hüseyin Hamevî Hazretleri'ne gönderildi. Buradan icazetname alarak Şeyh Hüseyin Hamevî Hazretleri'nin halifesi oldu.

5. Halife olduktan sonra Anadolu'ya dönerek Kadiri tarikatını yaymaya başlar. Eşreffiyye Tarikatı O'nun adıyla bilinir. Şeyh Hüseyin Hamevî Hazretleri Eşrefoğlu Rûmî'yi Anadolu'ya gönderirken "Abdullah-ı Rûmî koca bir deniz imiş, bizde bulunan her şeyi çekip sinesine aldı" diye buyururr.

6. Dönemin Sadrâzamı Mahmûd Paşa ve Abdurrahîm-i Tırsî bilinen önemli müridlerindendir. Abdurrahim-i Tirsî, Eşrefoğlu Rûmî'den sonra posta oturacaktır. Divançe diye el yazması bir eseri vardır.

7. Eşrefoğlu Rûmî, Fatih Sultan Mehmed döneminde yaşamış, İstanbul'un fethini görmüştür. Bu döneme denk gelen Müzekki'n-Nüfûs en önemli eserlerinden biridir. Bu eser Mesnevi, Mevlid gibi Anadolu halkının asırlarca elinden düşürmediği bir kitaptır. "Nefisleri Arıtıcı" anlamına gelen bu eserde Eşrefoğlu Rûmî tarikat esaslarını sade, anlaşılır bir biçimde, öğütler vererek anlatmıştır.

8. Türk Tasavvufi Halk Edebiyatının en önemli isimlerindendir. Kendinden sonra gelen Tasavvuf Edebiyatı temsilcilerini büyük oranda etkilemiştir.

9. Tarîkatnâme, Delâil-ün-nübüvve, Fütüvvetnâme, İbretnâme, Mâzeretnâme, Elestnâme, Nasîhatnâme, Hayretnâme, Münâcâtnâme, Cinân-üt-Cenân, Tâcnâme, Eşref-üt-tâlibîn gibi eserleri vardır. Dîvân'ı olan şairler arasındadır. Şiirlerinde Rûmî mahlasını kullanmıştır.

10. Kütahyalı Sunullah Gaybî Hazretleri ile birlikte okumuştur. İkisinin de yazdığı şiirlerde Yunus Emre etkisi yoğun biçimde gözükmektedir.

11. Hayatı hakkında çok fazla detay bulunmamakla birlikte hayatını ve hizmetlerini anlatan "Menâkıb" kitabını Abdullah Veliyüddin yazmıştır. Ayrıca Menâkıb-ı Eşrefzâde, Eşrefoğlu Rûmî'nin hayatını ve menkıbelerini anlatan önemli bir eserdir.

12. Adı Aşk isimli şiiri özel bir şiir olarak divanında yer alır:

"ey gönül bir derde düş kim anda dermân gizlidir
gel karış bir katreye kim anda ummân gizlidir
terk i düp cân u cihânı gey ferâgat cübbesin
bu feragat cübbesinde sırr-ı sultan gizlidir
"

13. Hilmi Yavuz, Eşrefoğlu Rûmî'den yoğun biçimde etkilenmiş ve ona ithaf edilmiş şiirler yazmıştır. "Eşrefoğlu Rûmî'ye Şiirler" başlığıyla yayınlanan bu şiirlerin ilki şöyle başlar:

"eşrefoğlu, al haberi!

Zamanın oğlu! senden beri
duy, gülün tesbih sesini…
kim derse ki: 'davete icabet
gerek!' –haklıdır!..
bir daha, bir daha…
yoksa aşklar var mıdır
göklerin külrengi kuşunda
o bâz ül eşheb bakışında
Züleyha?"

14. Eski Zağralı Handî'nin Eşrefoğlu Rûmî'nin gazeline yazdığı tahmis (Divan edebiyatında bir gazelin her beytinin başına üç dize katılması durumu, beşleme: TDK Sözlüğü) meşhurdur.

"Şu yüzde varlığın şâhid gerekdir dîde-i insân
Velakin her bir insana degildir behre bu seyrân
Cemâlin pertevinden aks alıp âyine-i devrân
Tecellî şevk-i dîdârın beni mest eyledi hayrân
Ene'l-Hak sırrını cândan anunçün kılmazam pinhân
"

15. Hicri 854 Miladi 1469'da 120 yaşında vefat ettiği rivayet edilir.


Yazar: Bilal CAN - Yayın Tarihi: 12.06.2024 12:25 - Güncelleme Tarihi: 12.06.2024 12:29
185

Bilal CAN Hakkında

Bilal CAN

Dumlupınar Üniversitesi Sosyoloji lisansını tamamladıktan sonra yüksek lisansını da aynı üniversitede tamamladı. Sosyolojik çalışmaları mekân, kent, şehir ve edebiyat sosyolojisi üzerine yoğunlaşmıştır. Şiirleri, denemeleri, kitap değerlendirmeleri ve eleştirileri bir çok dergide yer aldı.

Kitaphaber.com.tr sitesinin kurucuları arasında yer alıyor ve 2015'ten itibaren genel yayın yönetmenliğini yapıyor. Evli ve 2 çocuk sahibidir. 

Yayınlanmış Kitapları

Diriler Evinden Notlar, Ahenk Kitap, 2024.

Bir Kuşu Taşlarla Bu Çöle Bağladılar, Hece Yayınları, 2023.

Zaman İçinde Mekân, Hece Yayınları, 2021. (TYB 2021 Şehir Kitabı Ödülü)

İnsanlığın Ağlama Tarihine Bir Giriş, Hece Yayınları, 2021.

Kebikeç, İzdiham Yayınları, 2019.

Kentle Kavga: Mustafa Kutlu Öykücülüğünde Mekân, İzdiham Yayınları, 2017.

Bilal CAN ismine kayıtlı 346 yazı bulunmaktadır.

Yazarımıza ait 6 kitap bulunmaktadır.

Twitter Kitap Satış Sitesi Kitapyurdu.com